Kiến thức phòng bệnh, chữa bệnh, các bài thuốc dân gian.
Thông tin sức khỏe

Viêm tiểu phế quản ở trẻ em – Bệnh có nguy hiểm không và cách phòng ngừa

Viêm tiểu phế quản phổi là bệnh thường gặp ở trẻ em và dễ bị tái đi tái lại, dễ bị biến chứng nguy hiểm thậm chí tử vong. Bệnh viêm tiểu phế quản thường do siêu vi và có thể bội nhiễm, dẫn đến viêm phế quản. Để phòng ngừa, các mẹ nên cho trẻ bú sữa mẹ càng lâu càng tốt. Sau đây là toàn bộ kiến thức về bệnh viêm tiểu phế quản trẻ em, mời các bậc cha mẹ tham khảo.

Nguyên nhân của bệnh viêm tiểu phế quản ở trẻ em

Tại nước ta, số trẻ mắc viêm tiểu phế quản có tần suất nhập viện cao, chiếm khoảng 40% bệnh nhi nhập viện tại các khoa hô hấp nhi. Tác nhân làm cho trẻ bị viêm tiểu phế quản thường là do các virut như virut hợp bào hô hấp (VRS), có khả năng lây lan rất mạnh nên bệnh có nguy cơ xảy ra thành dịch, virut này chiếm 30 – 50% các trường hợp mắc bệnh. Virut cúm và á cúm cũng gây bệnh cho khoảng 25% số trẻ bị viêm tiểu phế quản. Ngoài ra phải kể đến Adenovirus với 10% số mắc. viêm tiểu phế quản là bệnh viêm nhiễm cấp tính của các phế quản kích thước nhỏ, có đường kính dưới 2 mm hay còn gọi là các tiểu phế quản. Thành của các tiểu phế quản này không có sụn chỉ có cơ trơn nên dễ bị co thắt, xẹp lại khi bị viêm. Bệnh chỉ xảy ra ở trẻ dưới 2 tuổi, thường gặp nhất là 3-6 tháng tuổi. Khi mắc bệnh, các phế quản nhỏ này bị viêm, sưng phù, tiết nhiều dịch làm cho đường thở của trẻ bị chít hẹp thậm chí tắc nghẽn. Vì vậy, trẻ sẽ bị khò khè, khó thở và nặng hơn nữa trẻ sẽ bị thiếu ôxy để thở. Người lớn, trẻ lớn cũng có thể bị nhiễm VRS nhưng biểu hiện thường nhẹ, chỉ như cảm ho thông thường.

Nếu trẻ sống trong vùng có dịch cúm hay viêm đường hô hấp trên (do virut hợp bào) thì tỷ lệ bị lây nhiễm rất cao do sức đề kháng ở cơ thể trẻ còn quá yếu, nhất là trẻ tuổi bú mẹ mà không được bú đầy đủ sữa mẹ. Những trẻ từng bị ốm do nhiễm virut trước đó như viêm mũi họng, viêm amydal, viêm VA… đều có nguy cơ dễ nhiễm bệnh nếu không được chăm sóc tốt. Các trường hợp trẻ bị bệnh tim bẩm sinh, sống trong môi trường hút thuốc lá thụ động, bị bệnh phổi bẩm sinh như loạn sản phổi, mucoviscidose hay bị suy giảm miễn dịch đều có nguy cơ cao mắc phải viêm tiểu phế quản.

Môi trường sống bị ô nhiễm khói bụi như khói bếp, khói thuốc lá, thậm chí sự thay đổi thời tiết nóng lạnh đột ngột trong mùa hè cũng như việc sử dụng máy điều hoà nhiệt độ không đúng cách đối với trẻ cũng là nguyên nhân quan trọng khiến trẻ mắc bệnh.

viêm tiểu phế quản ở trẻ em 1

Những biểu hiện khi trẻ bị viêm tiểu phế quản

Triệu chứng ban đầu thường thấy nhất là tình trạng trẻ ho, chảy nước mũi trong, sốt vừa hoặc cao. Sau từ 3 – 5 ngày thì trẻ ho ngày một nhiều, xuất hiện thở khó, thở rít. Những trường hợp nặng thì tím tái, thậm chí ngừng thở. Khám thấy nhịp thở của trẻ nhanh, sốt vừa, xuất hiện các cơn co kéo hô hấp, lồng ngực bị rút lõm, trẻ thở rên. Tiếng thở có thể nghe ran rít, ran ngáy, thông khí phổi kém.

Các tiêu chuẩn lâm sàng khác cho thấy trong khí máu PaO2 giảm, PaCO2 tăng, có nhiễm toan hô hấp kèm theo, đây là những chỉ số đánh giá mức độ nặng của bệnh. Để phát hiện chính xác loại virut gây bệnh cần phải phân lập hoặc nuôi cấy virut, bằng cách lấy dịch tiết khí phế quản hoặc trong tổ chức phổi hoặc phản ứng huyết thanh.

Cần lưu ý: Khi chẩn đoán bệnh cần phân biệt với các triệu chứng của viêm phế quản, viêm phổi do vi khuẩn hoặc virut, bệnh mềm sụn thanh khí quản, bệnh mạch máu, các khối u (chèn ép khí phế quản từ ngoài vào) hoặc tình trạng u mạch máu, hẹp khí quản gây tắc nghẽn đường hô hấp ở trong. Các bệnh như trào ngược dạ dày thực quản, dị vật đường thở, khó thở thứ phát sau nhiễm virut… cũng cần được phân biệt với viêm tiểu phế quản ở trẻ em.

Tất cả các trường hợp viêm tiểu phế quản ở trẻ nếu không được chẩn đoán bệnh và điều trị tốt sẽ dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như: Rối loạn chức năng hô hấp, xuất hiện từng cơn khó thở ra tái phát, viêm tiểu phế quản lan toả. Nghiêm trọng hơn sẽ làm trẻ bị suy hô hấp cấp, tràn khí màng phổi, viêm phổi- trung thất, xẹp phổi và thậm chí tử vong. Gần đây nhiều nghiên cứu còn cho rằng sự tái diễn nhiều lần của viêm tiểu phế quản còn là nguyên nhân gây ra hen ở trẻ em.

Xử trí bệnh viêm tiểu phế quản cho trẻ như thế nào?

Đối với các thể thông thường, không có suy hô hấp thì ngay khi vào viện các bác sĩ sẽ tiến hành hút thông đường thở, giải phóng các chất xuất tiết. Dùng khí dung ẩm thuốc giãn phế quản có tác dụng nhanh như ventolin, bricanyl, salbutamol kết hợp với lý liệu pháp hô hấp, vỗ rung, hút đờm. Những trẻ sốt cao, nôn, thở nhanh phải bù đủ nước và điện giải theo nhu cầu cơ thể trẻ. Cần cho trẻ dinh dưỡng đủ chất và cân nhắc cẩn thận trước khi sử dụng kháng sinh.

Đối với những trường hợp nặng có suy hô hấp thì phải sử dụng liệu pháp oxygen, hút thông đường hô hấp trên, dùng thuốc giãn phế quản đường khí dung ẩm, truyền nước, điện giải theo nhu cầu cơ thể bù lượng thiếu hụt. Nếu những biện pháp trên không cải thiện tình trạng suy hô hấp thì phải tiến hành đặt nội khí quản và các biện pháp hô hấp hỗ trợ khác. Chỉ sử dụng kháng sinh khi có biểu hiện viêm nhiễm thứ phát, không nên dùng steroid cho trẻ.

Muốn phòng bệnh hiệu quả, các bà mẹ hãy cho trẻ bú sữa mẹ đến 2 tuổi, không để trẻ bị lạnh, không nên để nhiệt độ điều hoà quá lạnh trong phòng vào mùa hè (nên để ở nhiệt độ 28-29oC), không cho trẻ tiếp xúc với khói bếp than, khói thuốc lá. Những trẻ bị các bệnh tim, phổi bẩm sinh càng đặc biệt lưu ý. Nếu trẻ có những biểu hiện bệnh như sốt, ho, khó thở cần đưa ngay trẻ đến các chuyên khoa hô hấp để được điều trị đúng.

Phòng ngừa viêm tiểu phế quản cho trẻ

Để phòng ngừa viêm tiểu phế quản ở trẻ cần chăm sóc trẻ đúng cách, tăng cường sức đề kháng cho trẻ. Cụ thể:

– Cho trẻ bú mẹ ngay từ lúc mới sinh đến 2 tuổi. Điều quan trọng là người mẹ cần duy trì một chế độ ăn uống cân bằng, lành mạnh nhằm đảm bảo đầy đủ các chất dinh dưỡng và năng lượng. Trong suốt thời kỳ cho con bú, cần lưu ý đặc biệt tới các loại thực phẩm giàu canxi như các chế phẩm từ sữa, ngũ cốc nguyên cám, rau lá xanh, các loại hạt hay các loại cá. Các chế phẩm bổ sung vitamin sẽ giúp tăng thêm nguồn vitamin trong sữa mẹ.

– Khi trẻ được 6 tháng, cần cho trẻ ăn dặm đúng cách. Tùy thể trạng từng trẻ, có thể tập cho trẻ ăn dặm từ từ, bắt đầu từ 5 – 6 tháng tuổi trở đi, bữa ăn của trẻ phải bao gồm đầy đủ bốn nhóm dinh dưỡng chính: Tinh bột; chất đạm; rau, trái cây; dầu thực vật. Cho trẻ uống đủ nước.

– Chú ý mặc quần áo thích hợp cho trẻ, thoáng mát về mùa hè, giữ ấm trong mùa đông, khi thời tiết giao mùa chuyển nóng hoặc lạnh đột ngột cần thường xuyên thay quần áo phù hợp, không để trẻ bị lạnh hay ra quá nhiều mồ hôi.

– Giữ cho môi trường trẻ ở được trong lành, không cho trẻ tiếp xúc với khói bụi, khói thuốc lá. Cha mẹ và người chăm sóc trẻ cần rửa tay thường xuyên khi chăm sóc trẻ vì virut gây bệnh lây lan chủ yếu qua việc tiếp xúc trực tiếp. Tránh để trẻ tiếp xúc gần gũi với trẻ lớn, người lớn đang bị viêm đường hô hấp cũng như các trẻ bệnh khác.

– Tiêm phòng cho trẻ đầy đủ và đúng lịch theo hướng dẫn của cán bộ y tế.

– Đối với trẻ bị bệnh tim, phổi bẩm sinh càng cần được chăm sóc và lưu ý kỹ hơn vì trẻ dễ mắc bệnh và tiến triển xấu. Đối với trẻ bình thường, khi có những biểu hiện sốt, ho, sổ mũi, bú kém, bỏ bú… cần đưa ngay trẻ đến cơ sở y tế để khám và điều trị kịp thời.

viêm tiểu phế quản ở trẻ em 2

Hỏi về bệnh viêm tiểu phế quản ở trẻ nhỏ

Xin chào Bác Sĩ ! Con cháu được 17 tháng tuổi bé bị sổ mũi và ho khò khè thì được bác sĩ chẩn đoán là bệnh viêm tiểu phế quản bội nhiễm được chỉ định cho nhập viện ở BV Nhi Đồng 2 . Ở đây bác sĩ cho chích thuốc và uống thuốc 6 ngày thì bác sĩ khám nói là bé hết bệnh và cho về. Tuy nhiên bé cứ thường xuyên ho và chảy mũi nhất là vào buổi sáng, cháu có hỏi bác sĩ thì bảo là không sao và vẫn cho xuất viện. Khi về nhà thì ngày hôm sau bé bị tiêu chảy nhiều và vẫn cứ ho, chảy nước mũi. Đến ngày thứ 3 sau xuất viện thì bé lại ho nhiều hơn và chảy mũi vàng và đặt kẹo, cháu lại cho bé đi khám lại thì vẫn gặp bác sĩ lúc điều trị khi nằm viện khám và lấn này bác khám nói là bị viêm phế quản và viêm mũi họng. Xin hỏi bác sĩ là bé có hết bị viêm tiểu phế quản chưa? tại sao lần này lại là viêm phế quản và mũi họng? bệnh này phải điều trị thì hết hẳn ? Cháu hoan mang quá vì bé bệnh đến nay là hơn 1 tháng rồi mà sao không hết . Xin BS tư vấn giúp.

Trả lời của bác sĩ bệnh viện Nhi Đồng

Chào bạn,
Phế quản là cuống phổi lớn, từ phế quản sẽ chia ra làm nhiều cuống phổi nhỏ, tựa như cành cây lớn chia ra làm nhiều cành nhỏ. Bệnh viêm tiểu phế quản thường do siêu vi và có thể bội nhiễm, dẫn đến viêm phế quản. Tùy theo thể trạng của em bé và tùy theo loại vi trùng bị bội nhiễm mà điều trị bệnh nhanh khỏi hay lâu khỏi. Bạn nên tuân thủ theo điều trị của bác sĩ và cố gắng giữ môi trường cho bé thật sạch sẽ, tăng cường dinh dưỡng để tăng sức đề kháng cho bé.

Chúc bé của bạn mau khỏe.

Điều trị viêm tiểu phế quản ở trẻ

Hỏi: Chào bác sĩ. Hiện nay con của em đang bị ho, có rất nhiều đờm . Đi khám ở Viện Nhi TƯ, bác sĩ bảo cháu bị tiểu viêm phế quản và cho đơn gồm: Emhancin 8ml/ngày chia 2lần; Vifazin 2ml/lần, 3lần / ngày, Colergis 5ml/ngày chia 2 lần.

Em đã cho cháu uống được 2 hôm và trong quá trình đó cháu trớ ra nhiều đờm rớt nhưng hôm nay vẫn ho và có nhiều đờm. Cháu ra rất nhiều mồ hôi ở sau gáy. Bú khoảng 10 phút là thấm ướt 1 khăn xô dài. Hơn nữa cháu bị ỉa chảy . Ỉa phun nước. phân lỏng, có xác thức ăn, 4lần / ngày, thóp bị trũng (vào buổi chiêu ). Em có hỏi bác sĩ viện Nhi đã khám cho cháu, bác sĩ nói là tác dụng phụ của thuốc, nếu cháu đi nhiều hơn nữa thì nói bác sĩ đổi thuốc. Vì đơn thuốc có kháng sinh mà 2 ngày không đỡ, em rất lo lắng và mong bác sĩ tư vấn gấp. Xin chân thành cảm ơn !

viêm tiểu phế quản ở trẻ em 3

Trả lời của bác sĩ nhi khoa:

Bé bị ho, có đờm, đã được bác sĩ thăm khám trực tiếp, được chẩn đoán bệnh là viêm tiểu phế quản và đã được kê đơn thuốc điều trị, bạn cần cho bé uống thuốc theo đúng chỉ dẫn, không nên tự ý ngừng thuốc hay thay đổi thuốc khi chưa có ý kiến của bác sĩ điều trị.

Viêm tiểu phế quản là bệnh rất phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Thủ phạm gây viêm tiểu phế quản là virus hợp bào hô hấp (RSV), thường gieo bệnh cho trẻ dưới 2 tuổi vào mùa đông và đầu xuânTrong trường hợp nghiêm trọng, trẻ có thể phải nhập viện và cần sự hỗ trợ của máy thở và thuốc kháng virus.

Triệu chứng điển hình của viêm tiểu phế quản ở trẻ gồm:

– Ho

– Khò khè

– Khó thở

– Ra nhiều mủ nhầy

– Ăn uống kém

Điều trị viêm tiểu phế quản bằng cách nào?

Thuốc kháng sinh không có tác dụng trong trường hợp này, vì viêm tiểu phế quản do virus gây nên. Một loại thuốc kháng virus có tên là ribavirin có thể giúp trị bệnh, song dược liệu này không phổ biến vì có nguy cơ gây phản ứng phụ và thiếu tính thực tế trong sử dụng. Do đó, cách đối phó tốt nhất là hỗ trợ và dựa vào mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Phần lớn trẻ nhỏ viêm tiểu phế quản RSV nhẹ thường bị ho và khò khè một chút, song nhìn chung vẫn ăn uống tốt và không cần sự hỗ trợ của máy thở hay viên thuốc nào. Trong một vài ngày, bệnh sẽ tự khỏi.

Trong trường hợp nghiêm trọng, trẻ sẽ thấy khó chịu vì triệu chứng thở khò khè và ra nhiều dịch nhầy, ngăn cản không khí tới các phế nang của phổi. Lúc này, trẻ cần thêm oxy, hoặc thậm chí phải dùng đến salbutamol – dược liệu làm giãn cơ phổi dùng trong bệnh hen suyễn.

Một khâu quan trọng trong điều trị viêm tiểu phế quản là hút hết dịch nhầy, và việc này cần phải tới bệnh viện.

Trong quá trình điều trị bằng thuốc kháng sinh, nếu bé gặp bất kỳ vấn đề bất thường nào, bạn cần trao đổi ngay với bác sĩ điều trị để điều chỉnh phác đồ điều trị cho phù hợp. Trường hợp của bé bị rối loạn tiêu hoá, bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ xem có nên đổi thuốc hoặc bổ sung thêm men vi sinh cho bé không? Nếu bé bị rối loạn tiêu hoá kéo dài, bạn cần đưa bé đi khám ngay nhé!

Xem thêm các bài viết khác thuộc chủ đề: trẻ sơ sinh bị viêm phế quản hoặc chủ đề: bệnh viêm phế quản phổi ở trẻ em
Leave a Reply