Kiến thức phòng bệnh, chữa bệnh, các bài thuốc dân gian.
Thông tin sức khỏe

Tổng quan về bệnh còi xương ở trẻ em và những lưu ý cần biết

Chế độ ăn uống rất quan trọng đối với trẻ sơ sinh và trẻ em, tuy nhiên, ăn uống đầy đủ chỉ giúp trẻ tránh được chứng suy dinh dưỡng, còn không tránh được bệnh còi xương, do còi xương ở trẻ em là do thiếu vitamin D.

Tại sao trẻ ăn uống tốt vẫn bị còi xương?

Nhiều bà mẹ rất băn khoăn vì đã cho con mình ăn đầy đủ chất dinh dưỡng với những thực phẩm giàu canxi nhưng lúc đi khám vẫn được chẩn đoán là còi xương. Một trong những nguyên nhân chính là trẻ đã không được tắm nắng đầy đủ, dẫn đến thiếu vitamin D.

Còi xương là một bệnh loạn dưỡng xương do thiếu hoặc rối loạn chuyển hóa vitamin D trong cơ thể. Còi xương do thiếu vitamin D còn được gọi là còi xương dinh dưỡng, một bệnh phổ biến của trẻ dưới 3 tuổi, lứa tuổi hệ xương phát triển mạnh.

tổng quan về bệnh còi xương ở trẻ em 1

Vitamin D cung cấp cho trẻ được cung cấp từ hai nguồn chính:

– Thức ăn: Chủ yếu là sữa mẹ. Tuy nhiên, hàm lượng vitamin D trong sữa mẹ cũng không nhiều (khoảng 10 đơn vị/100 ml). Khi đến tuổi ăn dặm, trẻ sẽ được bổ sung vitamin D từ một số loại thức ăn như gan, lòng đỏ trứng…

– Cơ thể tự tổng hợp ở da dưới tác dụng của tia cực tím: Nếu được chiếu tia cực tím, ước tính sự tổng hợp vitamin D là 18 đơn vị/cm2 da mỗi ngày. Trung bình một ngày, cơ thể tổng hợp được 50-1.000 đơn vị vitamin D, thỏa mãn nhu cầu của cơ thể.

Nguyên nhân chủ yếu gây còi xương ở trẻ là tình trạng thiếu ánh sáng mặt trời. Nhà ở chật chội, thiếu ánh sáng, trẻ được mặc quá nhiều quần áo, không được đưa ra ngoài trời tắm nắng, trẻ sinh vào mùa đông hoặc ở vùng cao có nhiều mây mù… là những nguyên nhân khiến tiến trình tự tổng hợp vitamin D bị ảnh hưởng. Nguyên nhân thứ hai là chế độ ăn uống không hợp lý: không được bú sữa mẹ thường xuyên, hay bị tiêu chảy làm giảm hấp thu vitamin D.

Bệnh còi xương hay xuất hiện ở trẻ dưới 3 tuổi, nhất là trẻ dưới 1 tuổi, trẻ đẻ non, thiếu cân, hay bị các bệnh nhiễm khuẩn cấp (đặc biệt là tiêu chảy). Đây là bệnh toàn thân, ảnh hưởng không những đến hệ xương mà còn đến cả thần kinh, cơ, máu…

Các biểu hiện của bệnh thay đổi tùy theo từng thời kỳ tiến triển. Ở giai đoạn sớm, trẻ hay quấy khóc, ngủ không yên giấc, hay giật mình, vã nhiều mồ hôi cả lúc thức lẫn lúc ngủ. Giai đoạn muộn, xương sọ có dấu hiệu mềm, thóp trước rộng, bờ mềm, chậm kín; có bướu ở trán, ở đỉnh đầu làm đầu to ra. Trẻ chậm mọc răng, lồng ngực có khi biến dạng như ngực gà. Các đầu xương dài bị bè ra; chân cong kiểu vòng kiềng hoặc choãi ra như chữ X. Cột sống có thể bị gù vẹo; xương chậu bị biến dạng hẹp. Bụng của trẻ thường bị to bè. Trẻ bị còi xương thường chậm biết ngồi, biết đi. Nếu bệnh nặng, có thể xuất hiện những cơn giật do hạ canxi máu. Ở giai đoạn muộn, bệnh còi xương thường để lại những di chứng không tốt về sau.

Để điều trị bệnh còi xương, cần cho trẻ tắm nắng buổi sáng và uống vitamin D, chứ không phải uống các chế phẩm có chứa canxi và ăn thêm xương. Những trẻ phải uống vitamin D hoặc có bệnh cấp tính kèm theo như tiêu chảy, viêm phổi… cần được các thầy thuốc chuyên khoa tư vấn và hướng dẫn. Việc điều trị chỉnh hình được đặt ra với những trẻ bị biến dạng xương nặng, khi bệnh đã khỏi.

Cách tốt nhất để phòng bệnh còi xương là trong thời gian mang thai và cho con bú, người mẹ được tắm nắng, có thời gian hoạt động ngoài trời và chế độ ăn uống đầy đủ. Vào các tháng cuối của thai kỳ, nên ăn các thức ăn giàu vitamin D và uống thêm dầu cá. Trẻ sinh ra cần được bú sữa mẹ đầy đủ. Sữa mẹ không chỉ có một hàm lượng vitamin D nhất định mà còn chứa những chất chuyển hóa của vitamin D.

Đối với trẻ đẻ non, thiếu cân, có thể cho uống vitamin D 400 đơn vị mỗi ngày trong suốt năm đầu. Điều quan trọng là phải thường xuyên cho trẻ tiếp xúc với ánh sáng mặt trời buổi sáng. Nhà ở phải có đủ ánh sáng. Ngoài ra, cha mẹ cần quan tâm, để ý đến các biến đổi của trẻ để có cách điều chỉnh kịp thời.

tổng quan về bệnh còi xương ở trẻ em 2

Hỏi bác sĩ: Bé ra nhiều mồ hôi trên đầu có phải bị còi xương?

Bé nhà cháu tròn 7 tháng, nặng 7,2kg, khi sinh được 3 kg. Hiện lịch ăn của bé như sau: 8h và 17h ăn cháo khoảng 70ml đến 90ml.

Bé còn ăn kèm theo hoa quả vào buổi sáng và váng sữa, sữa chua vào buổi chiều. Ngoài ra bé uống sữa ngoài 10h,13h,15h và 20h, 120ml đến 140ml. Từ đêm đến sáng bú mẹ.

Bé đi ngoài không bị táo bón nhưng có vẻ đi phân sống. Cháu có cho bé đi khám ở một bác sĩ dinh dưỡng thì họ chỉ cho uống men tiêu hóa và dặn cho uống đầy đủ vitamin D mỗi ngày 2 giọt vào buổi sáng (vitamin D bé uống từ khi được 2 tuần tuổi).

Bé có rất nhiều mồ hôi trên đầu, nhưng không thấy hiện tượng rụng tóc. Như vậy bé có thể bị còi xương không?

Trả lời của chuyên gia dinh dưỡng:

Bé nhà bạn lên cân hơi chậm, cháu bị thiếu 1,3kg so với chuẩn, và đang ở mức đe dọa suy dinh dưỡng. Lượng bột bé ăn như vậy là quá ít. Với tuổi của bé hiện nay phải ăn 3 bữa bột/ngày, mỗi bữa 150-200ml, sữa: 500ml (gồm cả bú mẹ). Ngoài ra còn ăn thêm hoa quả, sữa chua sau các bữa ăn nữa.

Còi xương có rất nhiều triệu chứng: ngủ không ngon giấc, ra nhiều mồ hôi, đầu bẹp, lồng ngực dô… Tóc rụng vành khăn chỉ là một trong những triệu chứng của bệnh còi xương. Ngoài ra, ngay cả bé không bị còi xương vẫn có thể uống vitamin D để phòng bệnh.

Nếu muốn biết bé có bị đi ngoài phân sống hay không bạn nên cho bé đi làm xét nghiệm phân. Điều quan trọng nhất bây giờ là tăng số bữa ăn cho bé phát triển cân nặng, chiều cao. Nếu bé biếng ăn cần bổ sung thêm men tiêu hóa, các vi chất dinh dưỡng như sắt, kẽm, vitamin nhóm B theo hướng dẫn của bác sĩ.

Bé bị còi xương, chỉ uống vitamin D chưa đủ

Hỏi: Con gái tôi 5 tháng tuổi, tầm 4 tháng 10 ngày có biểu hiện toát mồ hôi (không nhiều). Đêm khi bắt đầu ngủ được 15-30p, cháu thức giấc.

Từ 2 tuần tuổi, tôi đã cho cháu uống Vitamin D loại Viosteriol ngày 3 giọt (tương đương 450U). Hết lọ đó, tôi cho cháu uống tiếp Aquatrim 1giọt/ngày đến khi cháu được 4 tháng 10 ngày. Sau đó, tôi cho cháu đi khám bác sỹ và được chỉ định tăng lên 3 giọt/ngày trong 20 ngày rồi trở về 1 giọt/ngày. Nhưng trong suốt 20 ngày cháu rất lười ăn và hết 20 ngày thì cháu lại rụng tóc rất nhiều. Từ khi sinh cháu tôi vẫn uống calci 500mg/-1v/ngày+obimin hoặc procare 1v/ngày. Cháu ăn hoàn toàn sữa mẹ. Vậy mà cháu vẫn có những biểu hiện rụng tóc nhiều, lười ăn, ngủ không ngon giấc.

Do điều kiện ở xa, tôi không cho cháu đi khám được nên tự mua thuốc Anergy syrup về cho cháu uống 10ml/ngày, chia hai lần, được 01 tuần nay. Hiện tôi đã cho cháu ăn dặm ngày 2 bữa vào buổi sáng và tối. Còn lại là cháu uống sữa mẹ vắt ra để tủ lạnh, khoảng 500-600ml/ngày.

Cháo của cháu, tôi thường nấu như sau: 01 nắm gạo tẻ+01 nắm gạo nếp ninh cùng 1/2 củ carot thái miếng, lấy cháo +1 /2 số cà rốt bỏ tủ lạnh. Thịt bò hoặc lợn70gr xay nhuyễn, cho nước vào đun sôi, chia làm 4 bữa. Trước khi ăn đem xay cháo + 15-20gr thịt + 2 lá rau, được khoảng 2/3 bát con bột sánh loãng. Cho vào nồi, nêm 3 giọt mắm đun sôi, tắt bếp, bỏ ra bát, trộn 2 thìa cafe dầu gấc hoặc dầu olive rồi cho cháu ăn.

Tôi muốn hỏi bác sỹ cháu có những biểu hiện như vậy là bị làm sao? Tôi có nên cho cháu uống tiếp thuốc đó nữa không và tôi có nên tiếp tục nấu bột cho cháu theo cách như trên không. Tôi xin chân thành cám ơn bác sỹ (Kiều Thị Du – Hà Nội).

Bác sĩ tư vấn:

Theo những dấu hiệu chị mô tả thì khả năng cháu đang bị còi xương, nhưng chỉ điều trị bằng một mình Vitamin D thì chưa đủ mà cần phải uống thêm Canxi và Kẽm. Ở lứa tuổi của cháu thì cần uống khoảng 300mg Canxi và 10mg Kẽm mỗi ngày.

Chế độ ăn hiện tại của cháu như vậy là quá nhiều vì trẻ 5 tháng tuổi chưa cần phải cho ăn dặm. Tôi không rõ lượng thực phẩm chị cho cháu ăn trong mấy ngày. Ở lứa tuổi này, nếu cho trẻ ăn dặm, 1 ngày trẻ chỉ cần 1 nắm gạo (30g gạo), 20-30g thịt, 5ml dầu hoặc mỡ và 20g rau xanh. Lượng sữa là 600-700ml/ngày. Chị không nên cho cháu ăn cả càrốt lẫn dầu gấc kéo dài vì sẽ dẫn đến thừa Vitamin A.

Mặt khác, thức ăn chỉ nên nấu ngày nào ăn hết ngày ấy, không nên nấu sẵn để trong tủ lạnh. Ở tuổi này cũng không nên cho ăn thêm mắm muối vì chức năng thận của trẻ còn yếu.

Xem thêm các bài viết khác thuộc chủ đề: trẻ bị còi xương
Leave a Reply