Kiến thức phòng bệnh, chữa bệnh, các bài thuốc dân gian.
Thông tin sức khỏe

Tìm hiểu nguyên nhân vàng da ở trẻ sơ sinh và những điều quan trọng cần lưu ý

Trẻ sơ sinh mới chào thường bị vàng da do sự tích tụ bilirubin gây nên. Cha mẹ cần phải theo dõi hiện tượng vàng da của trẻ một cách cẩn thận. Nếu hiện tượng này biến mất sau vài ngày thì không có gì phải lo lắng, còn nếu vàng da của bé ngày càng lan rộng đến bụng, tay, đùi của bé thì cần đưa bé đi bệnh viện ngay lập tức.

Xem thêm các bài viết khác thuộc chủ đề: bệnh vàng da ở trẻ sơ sinh

Nguyên nhân gây vàng da ở trẻ sơ sinh?

bệnh vàng da ở trẻ sơ sinh 1

Hiện tượng này thường xuất hiện ở gần 2/3 trẻ sơ sinh. Nó do sự tích tụ bilirubin (một sắc tố màu vàng trong máu) gây nên. Trẻ sơ sinh bị ảnh hưởng bởi chất này thường khiến da ở mặt và lòng trắng của mắt bị vàng. Hiện tượng vàng da phát triển khi các tế bào máu đỏ thoái hóa và chết đi. Đây là một quá trình phát triển bình thường của trẻ.

Trước khi em bé được sinh ra, gan của người mẹ đã giúp loại bỏ bilirubin. Nhưng sau khi sinh, gan của bé có thể không phát triển đủ tốt để đảm nhận công việc loại bỏ bilirubin. Vì thế, các bilirubin có thể tích tụ trong máu làm vàng da và mắt của trẻ sơ sinh. Trong hầu hết các trường hợp, theo thời gian ngắn, hiện tượng vàng da sẽ tự nhiên biến mất trên cơ thể của các bé.

Một số yếu tố nguy cơ của hiện tượng vàng da sơ sinh

Một số trẻ sơ sinh có thể có những triệu chứng vàng da nặng hơn so với ở những trẻ sơ sinh khác. Nếu em bé sơ sinh của bạn có bất kỳ yếu tố nguy cơ sau đây, bạn hãy đưa bé đến thăm khám bác sĩ ngay để có thể theo dõi được mức độ bilirubin của bé chặt chẽ hơn:

– Trẻ đã có anh/chị em bị vàng da trước đó
– Trẻ tiểu tiện không đủ ướt tã và làm tã bẩn
– Bị bầm tím khi sinh
– Đẻ non
– Có hiện tượng vàng da sớm (trong vòng 24 giờ đầu tiên sau khi sinh)
– Mẹ có nhóm máu O hoặc nhóm máu Rh

Làm thế nào để điều trị vàng da ở trẻ sơ sinh?

– Khi bé bị vàng da, điều quan trọng là bạn phải đảm bảo trẻ được ăn thường xuyên. Ví như bạn có thể cho bú với số lần tăng lên và cho trẻ bú mỗi 2-3 giờ/lần. Điều này sẽ gây ra sự đi tiêu nhiều hơn ở trẻ, giúp cơ thể bé loại bỏ bilirubin. Nếu bạn gặp khó khăn với việc đánh thức bé dậy cho bú thì hãy tìm một nhà tư vấn để có thể giúp 2 mẹ con bạn.

– Nếu mức bilirubin của bé quá cao, bác sĩ có thể khuyên bạn nên trị liệu cho bé bằng phương pháp quang tuyến (điều trị bằng ánh sáng). Sóng ánh sáng đặc biệt được hấp thụ qua da giúp phá vỡ bilirubin trong máu. Trong trường hợp này, các bé có thể sẽ phải ở lại bệnh viện lâu hơn một chút để điều trị và theo dõi quá trình điều trị.

– Một số cha mẹ trẻ nghĩ rằng bạn có thể cho con tiếp xúc nhiều với ánh sáng mặt trời trực tiếp sẽ tốt cho quá trình điều trị vàng da của trẻ. Nhưng Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên bạn không nên tiến hành theo phương pháp này vì ánh sáng mặt trời có thể giúp giảm mức bilirubin thấp hơn nhưng nó có thể gây nguy hiểm cho sức khoee em bé.

-Trường hợp rất nặng của chứng vàng da ở trẻ sơ sinh có thể được điều trị bằng truyền, trao đổi và thay thế máu.

Vàng da ở trẻ sơ sinh có gây biến chứng nghiêm trọng hơn?

Nếu vàng da ở trẻ sơ sinh không được chữa trị thì mức độ bilirubin rất cao trong máu có thể gây ra tổn thương não. Tuy nhiên, vàng da ở trẻ sơ sinh thường được cha mẹ trẻ phát hiện và điều trị sớm, do đó các biến chứng này hiện nay đã trở nên rất hiếm.

Nhưg cha mẹ trẻ hãy đến bác sĩ ngay nếu:

– Da của bé ngày càng bị vàng nhiều hơn.
– Màu vàng ở mặt, mắt đã lan đến bụng, cánh tay hoặc chân của trẻ
– Em bé trở nên chậm chạp, khó thức dậy
– Bạn không thể cho bé ăn hoặc bú tốt, hoặc bé rất kén chọn ăn uống.
– Bé bị sốt hoặc khóc thét.

Chứng vàng da ở trẻ sơ sinh – Cha mẹ cần lưu ý gì?

bệnh vàng da ở trẻ sơ sinh 2

Vàng da sinh lý chỉ thoáng qua rồi tự khỏi, nhưng vàng da bệnh lý lại dễ khiến trẻ bị bại não hoặc tử vong do nhiễm độc thần kinh.

Thạc sĩ Phạm Diệp Thùy Dương, Giảng viên bộ môn Nhi, ĐH Y dược TP HCM cho biết, vàng da bệnh lý chỉ chiếm 2-5% trên các trẻ bị vàng da sơ sinh. Cũng vì tỷ lệ không cao, vàng da bệnh lý thường bị bỏ qua do tưởng nhầm là vàng da sinh lý.

Vàng da sinh lý thường xuất hiện ngày thứ 2-3 sau sinh, vàng nhạt và không kèm bất kỳ triệu chứng nào khác. Bệnh chỉ thoáng qua rồi tự khỏi (trong vòng một tuần ở trẻ đủ tháng và 2 tuần ở trẻ non tháng) thì vàng da bệnh lý lại có thể khiến trẻ bị nhiễm độc thần kinh hoặc tử vong.

Vàng da bệnh lý có thể do bất đồng nhóm máu mẹ và con, nhiễm trùng, bệnh lý di truyền… Những tình trạng này làm bilirubin tăng quá cao trong máu, ngấm vào mô não, gây tổn thương không hồi phục. “Tùy theo mức độ nặng nhẹ, trẻ có thể thể tử vong trong giai đoạn cấp tính hay sống sót với những di chứng hết sức nặng nề như điếc, rối loạn vận động, rối loạn trương lực cơ”, bác sĩ Thùy Dương cho biết.

Để phát hiện con bị vàng da, phụ huynh cần đưa bé ra nơi có ánh sáng trắng đủ sáng, tốt nhất là ánh sáng mặt trời, trong bóng mát, ấn lướt tay trên da mặt của bé, nếu thấy da có màu vàng thì nên đưa bé đi khám ngay.

Trẻ sơ sinh vàng da cần được đưa ngay đến bác sĩ chuyên khoa nhi để khám theo dõi, nhằm phát hiện sớm và điều trị kịp thời vàng da nặng, dự phòng biến chứng nhiễm độc thần kinh do bilirubin gián tiếp thấm vào não.

Sai lầm thường thấy là do da trẻ đỏ hồng sậm hoặc phụ huynh đặt con trong buồng tối nên không nhận biết trẻ bị vàng da. Ngoài ra, “Nhiều người thấy con bị vàng da lại nghĩ vàng da thông thường nên đưa bé ra phơi nắng, đến khi bé bỏ bú, bú kém mới đưa đi bệnh viện thì đã quá muộn”, bác sĩ Thùy Dương nói.

Cũng theo bác sĩ, phơi nắng sớm cho trẻ hoàn toàn không có tác dụng điều trị vàng da: “Vàng da sinh lý sẽ tự hết; còn đối với vàng da bệnh lý thì biện pháp phơi nắng không đủ để điều trị khỏi bệnh”.

Hiện nay, nếu được phát hiện sớm, vàng da bệnh lý sẽ được chữa lành hoàn toàn. Chiếu đèn là biện pháp an toàn, hiệu quả, luôn được chọn lựa đầu tiên. Thay máu, xâm lấn hơn, chỉ được sử dụng khi trẻ đến quá muộn.

Làm gì khi trẻ bị vàng da?

Hỏi: Em gái tôi mới sinh cháu đầu lòng được 2 ngày, nhưng bị sinh thiếu tháng. Tôi nghe nói, trẻ sinh non rất dễ mắc bệnh vàng da. Xin hỏi quý báo cách nhận biết trẻ bị vàng da và cách điều trị như thế nào?

Trả lời của bác sĩ:

Vàng da sơ sinh gặp tương đối nhiều ở trẻ em, đặc biệt là trẻ sinh non tháng, trẻ có bướu máu dưới da đầu, trẻ và mẹ không cùng nhóm máu hoặc trong quá trình sinh phải can thiệp. Nguyên nhân gây vàng da ở trẻ là do lượng bilirubin trong máu tăng cao. Nhận biết trẻ bị vàng da không khó, chỉ cần quan sát kỹ trẻ ở nơi đủ ánh sáng sẽ nhận thấy da trẻ có bị vàng hay không. Trong trường hợp khó nhận biết (da trẻ đỏ hồng hoặc đen) thì có thể lấy ngón tay ấn vào phần da phía trong đùi hoặc trên trán, mũi trẻ rồi bỏ tay ra, dấu hiệu vàng da sẽ hiện rõ trên phần ngón tay ấn. Ngoài ra, cũng cần quan sát thêm một số hiện tượng khác của trẻ như trẻ có bú tốt không, đi tiểu mấy lần/ngày, nước tiểu có màu vàng không, nếu câu trả lời là có thì không cần lo lắng vì đây là dấu hiệu bình thường, lượng bilirubin trong máu đang được đào thải tốt qua đường tự nhiên của bé. Nhưng khi trẻ có những dấu hiệu khác thường như bú yếu, ngủ nhiều, nước tiểu trong thì chị nên báo lại với bác sĩ để có biện pháp điều trị sớm, tránh biến chứng. Hiện nay, biện pháp điều trị chủ yếu là sử dụng đèn chiếu, ánh sáng của đèn sẽ biến bilirubin thành chất không độc và đào thải ra khỏi cơ thể qua đường tiêu hóa và nước tiểu.

Leave a Reply