Kiến thức phòng bệnh, chữa bệnh, các bài thuốc dân gian.
Thông tin sức khỏe

Polyp đại tràng là gì? Polyp đại tràng 1 cm có nguy hiểm không?

Nhiều bạn đọc thắc mắc muốn biết polyp đại tràng là gì, có phải là tiền ung thư không, và polyp có kích thước như thế nào là nguy hiểm, 1mm, 1cm hay 2cm, để tìm hiểu kỹ về vấn đề này mời các bạn tham khảo tư vấn của bác sĩ chuyên khoa nội soi tiêu hoá trong bài viết này nhé.

Polyp đại tràng có phải ung thư

Tôi năm nay 33 tuổi. Qua kết quả nội soi, BS kết luận tôi đã bị đa polyp đại tràng sigma (nhiều hơn 5 polyp, có đường kính 0,3 – 0,5 cm,). Tôi cũng đã xét nghiệm sinh thiết và lành tính.

BS chuyên khoa chuyển tôi qua khám ngoại và BS ngoại cho điều trị theo dõi 1 năm tái khám 1 lần, không kê đơn thuốc. Tôi mong hoidapbacsi.net tư vấn giúp.

polyp đại tràng 1

Trả lời của bác sĩ:

– Theo định nghĩa của Viện Ung Thư Quốc Gia Hoa Kỳ thì thuật ngữ “polyp đại tràng” (colon polyp) được dùng để chỉ 1 vùng mô bất thường nhô vào trong lòng đại tràng và xuất phát từ niêm mạc của đại tràng.

Polyp đại tràng có thể lành tính hoặc ác tính (ung thư). Nhóm polyp lành tính có thể được phân làm hai nhóm nhỏ:

1. Nhóm lành tính và hiếm /gần như không có khả năng hóa ung thư (polyp viêm, polyp tăng sản …)

2. Nhóm lành tính nhưng có khả năng hóa ung thư sau một thời gian (polyp tuyến ống, polyp nhung mao hoặc polyp tuyến ống nhung mao).

o Khả năng ung thư của các polyp nhóm này có liên quan đến kích thước của polyp:

* < 1cm: nguy cơ ung thư: 0 – 2 % * 1-2cm: nguy cơ ung thư: 10 – 20 % * 2 cm: nguy cơ ung thư: 30 – 50 % - Tiến triển của các polyp có kích thước < 0,5cm thường là rất chậm. Theo các nghiên cứu từ Nhật, nước có nhiều chuyên gia về nội soi đại tràng và xử trí polyp và ung thư đại tràng sớm hàng đầu thế giới, thì kích thước và bản chất của các polyp có đường kính < 0.5cm không có gì thay đổi khi kiểm tra lại bằng nội soi sau 4-5 năm. Chính vì vậy, ngay tại Nhật cũng có 2 trường phái xử trí đối với các polyp có kích thước nhỏ này: một là chỉ theo dõi lại sau 4-5 năm, trường phái kia là cắt bỏ polyp ngay từ đầu. Tại nước ta, cũng như tình hình chung của đại đa số các nước châu Á khác, các nghiên cứu và cách thức xử trí các tình huống này chủ yếu là dựa trên kinh nghiệm cá nhân riêng lẽ. Một đồng thuận thống nhất để hướng dẫn về thái độ xử trí vẫn còn đang được xây dựng và hi vọng sẽ ra đời trong vài năm tới. - Thái độ xử trí thông thường nhất là cắt ngay polyp nếu có thể được (vị trí cắt polyp thuận tiện, số lượng polyp ít) hoặc hẹn nội soi kiểm tra trở lại sau 1 năm. - Quay lại tình huống bệnh của anh: cần nêu rõ hơn kết quả giải phẫu bệnh (quan sát mô polyp được sinh thiết dưới kính hiển vi) là dạng gì và số lượng cụ thể polyp là bao nhiêu để có thể có thái độ xử trí thích hợp nhất: * Nếu thuộc nhóm 1: gần như có thể hoàn toàn yên tâm và không cần cắt polyp hay theo dõi bằng nội soi đại tràng sau đó nữa do tiến triển của nhóm này thường không chuyển thành ung thư. * Nếu thuộc nhóm 2: - Có những trường họp bệnh nhân có cả hàng trăm đến hàng ngàn polyp dọc khung đại tràng thì trong trường hợp này không thể cắt hết polyp qua nội soi được và chỉ định cắt đoạn đại tràng sẽ được xem xét. - Nếu số lượng polyp không quá nhiều thì cắt polyp qua nội soi vẫn có thể được thực hiện làm nhiều lần (mỗi lần có thể cắt 5-10 polyp). - Do khả năng ung thư hóa các polyp có kích thước nhỏ này trong thời gian 1 năm là rất thấp cho nên việc theo dõi và kiểm tra lại sau một thời gian hay cắt qua nội soi ngay đều là những giải pháp có thể được lựa chọn.

Đừng coi thường bệnh polyp đại tràng

Hỏi: Tôi thường bị đau quặn bụng, khám nội soi thấy có một polyp nhỏ ở trực tràng. Xin hỏi bệnh polyp đại tràng xuất phát từ đâu, có nguy hiểm không và cần phải phẫu thuật sớm hay không?

Trả lời: Polyp ở vị trí trực tràng hoặc đại tràng là bệnh lý có một hay nhiều khối tăng sinh của tổ chức niêm mạc và dưới niêm mạc đại tràng hay trực tràng, hình dạng giống u, có cuống (gọi là polyp có cuống) hoặc không có cuống (polyp không cuống). Đa phần polyp đại trực tràng lành tính, một số ít có khả năng ác tính hóa sau một thời gian, gây ung thư đại trực tràng.

Bệnh polyp đại trực tràng rất thường gặp ở người trưởng thành, tỷ lệ từ 30-50%, liên quan ít nhiều đến chế độ dinh dưỡng và môi trường sống. Một số nguyên nhân thuận lợi cho việc phát triển bệnh lý polyp đại trực tràng: chế độ ăn nhiều chất béo, ăn nhiều thịt đỏ, ăn ít chất xơ, hút thuốc lá, béo phì. Rất ít xuất hiện polyp đại trực tràng ở tuổi dưới 40. Có đến 90% polyp gặp ở những người từ 50 tuổi trở lên và trung bình mất khoảng 10 năm để từ một polyp có thể chuyển sang ung thư hóa.

Một nguyên nhân khác của căn bệnh đại tràng này là do di truyền hay có tính chất gia đình. Nếu trong gia đình bạn có nhiều thành viên bị bệnh polyp hay đa polyp đại trực tràng, hoặc bị ung thư đại tràng ở lứa tuổi trẻ thì bạn phải tầm soát bệnh lý polyp và ung thư đại trực tràng sớm (trước 50 tuổi).

Có nhiều loại polyp đại trực tràng, nhưng trên lâm sàng thường gặp nhất là polyp tăng sản và polyp tuyến, phân biệt nhờ vào kết quả mô học. Polyp tăng sản thường lành tính, hay gặp ở trực tràng hoặc đại tràng sigma, kích thước nhỏ. Polyp tuyến thường có kích thước lớn hơn và khả năng ung thư hóa nhiều hơn. Bệnh polyp đại trực tràng nhìn chung ít gây triệu chứng. Nếu polyp trực tràng quá lớn hoặc có viêm loét bề mặt polyp thì có thể gây đi cầu khó hoặc có máu trong phân. Thường polyp được tình cờ phát hiện khi người bệnh khám nội soi đại trực tràng để tầm soát ung thư, hoặc để chẩn đoán các bệnh lý viêm loét trong đường ruột già.

Các polyp nhỏ cũng có thể có khả năng ác tính hóa. Vì thế, khi phát hiện polyp đại trực tràng thì nên cắt bỏ ngay và lấy mẫu làm giải phẫu bệnh học để tầm soát sớm ung thư. Hiện nay, với kỹ thuật nội soi đại tràng tân tiến, hầu hết các polyp vùng đại trực tràng đều có thể được cắt bỏ qua nội soi và ít gặp tai biến trong cũng như sau thủ thuật.

Một số loại polyp, đặc biệt là polyp tuyến thường, có tỷ lệ tái phát cao, nên sau cắt polyp đại trực tràng khoảng 3-5 năm nên nội soi đại tràng kiểm tra lại. Trong một số trường hợp đặc biệt như đa polyp, có các polyp rất nhỏ không cắt được hay polyp có cấu trúc nghi ngờ thì thời gian nội soi để kiểm tra lại có thể sớm hơn 3 năm.

Lời khuyên cho bệnh nhân chuẩn bị mổ nội soi đại trực tràng

Chuẩn bị trước và sau nội soi đại tràng như thế nào?

Bữa tối trước ngày soi đại tràng bệnh nhân ăn bình thường, nhưng không ăn rau và chất xơ

– Đối với người đại tiện hành ngày bình thường: bệnh nhân uống thuốc rửa ruột trong khoảng 3 giờ.

– Đối với người bị táo bón: cần uống thuốc nhuận tràng làm mềm phân trong 3-4 ngày để giúp bệnh nhân đi ngoài bình thường trước khi soi.

– Đối với bệnh nhân nghi bán tắc ruột: như đau bụng thành cơn, không đại tiện được không được cho dùng thuốc rửa ruột mà phải thụt tháo làm sạch đại tràng trước khi soi.

– Đối với những người trên 50 tuổi nên xét nghiệm công thức máu và đông máu trước khi nội soi, vì nếu phát hiện có polyp sẽ tiến hành cắt luôn trong quá trình nội soi, tránh cho bệnh nhân phải nội soi lần sau.

– Đối với nội soi đại tràng có tiền mê và gây mê, sau khi soi bệnh nhân không tự điều khiển các phương tiện giao thông.

Cho tới nay không có xét nghiệm nào có khả năng dự báo là một người bị ung thư đại trực tràng ở giai đoạn sớm, ngay cả với xét nghiệm CEA (Carcinoembryonic antigen). CEA có thể tăng trong máu ở người ung thư tụy, ung thư dạ dày, ung thư tuyến giáp, ung thư vú và tăng cả trong những bệnh không bị bệnh ung thư như: viêm loét đại tràng chảy máu, xơ gan, bệnh phổi tắc nghẽn, bệnh crohn và suy tuyến giáp. Chính vì vậy, CEA cũng được khuyến cáo không nên sử dụng như một xét nghiệm để sàng lọc phát hiện ung thư đại tràng. PET- CT được coi phương tiện hiện đại phát hiện di căn ung thư, nhưng cũng không phải phương tiện được áp dụng để sàng lọc phát hiện ung thư đại trực tràng ở giai đoạn sớm.

Như vậy, để phát hiện sớm và chữa khỏi ung thư đại tràng thì cách tốt nhất là nội soi đại tràng toàn bộ, đặc biệt là đối với người có nguy cơ cao bị ung thư đại trực tràng.

polyp đại tràng 2

Polyp đại tràng và một số hội chứng polyp hay gặp

Các loại polyp

Polyp bắt nguồn từ lớp biểu mô

Polyp tăng sản (hyperplastic polyp): chiếm khoảng 15% polyp đại tràng, thường gặp ở đoạn cuối của đại tràng mà đặc biệt hay gặp tại trực tràng. Polyp hay gặp tăng theo tuổi.
+ Nội soi: thường nhỏ < 5mm, không có cuống, màu nhợt hơn so với niêm mạc xung quanh. + Mô bệnh học: tăng sinh tế bào biểu mô biệt hóa cao mà không có tính chất loạn sản. + Điều trị: polyp tăng sản có tính chất lành tính không cần cắt bỏ khi không gây biến chứng. – Polyp tuyến (adenomatous polyp): hay gặp chiếm 75% – 80% tổng số polyp đại tràng. Mức độ ác tính tùy thuộc vào kích thước của polyp và bản chất mô bệnh học, polyp < 1cm chỉ 1% có ung thư khi cắt polyp, khi > 2cm có tới 25% ung thư hóa.
+ Nội soi: kích thước thay đổi khác nhau, có cuống hoặc không, polyp có màu đỏ, có múl hoặc giống hoa súp lơ. Có thể gặp ở tất cả đoạn đại tràng, nhưng hay gặp nhất là đại tràng sigma.
+ Mô bệnh học: tăng sinh của biểu mô tuyến, phân chia thành 3 loại: ống tuyến, tuyến nhung mao và ống tuyến nhung mao. Mức độ ác tính cao nhất là nhung mao rồi đến ống nhung mao và cuối cùng là ống tuyến.
+ Điều trị: polyp tuyến có tỉ lệ loạn sản và ác tính cao với thể tuyến nhung mao và ống tuyến nhung mao. Tiến hành cắt polyp qua nội soi với polyp ở bất cứ kích thước nào.
+ Phòng bệnh:
Đối với bệnh nhân nguy cơ thấp: 1 -2 polyp ống tuyến nhỏ < 1 cm soi đại tràng kiểm tra lại sau 5 năm. Đối với bệnh nhân nguy cơ cao: có từ 3 polyp trở lên hoặc polyp > 1cm hoặc có loạn sản nặng hoặc loại tuyến nhung mao hoặc ống tuyến nhung mao, soi đại tràng kiểm tra lại sau 3 năm.
– U mô thừa (hamartoma): hay còn gọi là u mô thừa bản chất là tăng sinh các tế bào biểu mô kèm theo những bó cơ trơn. Hay gặp trong hội chứng Peutz- Jegher, polyp tuổi thiếu niên. Thường lành tính khi có kích thước nhỏ < 1cm. Có thể gặp ở bất kì vị trí nào của ống tiêu hóa. cắt polyp khi nội soi khi kích thước > 1cm.

Polyp bắt nguồn dưới biểu mô

Những polyp này không có cuống, bề mặt phủ bời lớp niêm mạc bình thường, trong trường hợp điển hình có thể thấy cầu niêm mạc.

U mỡ (lipoma): có thể gặp ở bất cứ vị trí nào của ống tiêu hóa hay gặp nhất ở đại tràng.
+ Nội soi: là u dưới niêm mạc, màu vàng nhạt, mềm, thường có một u đơn độc.
+ Mô bệnh học: có vỏ, bao gồm những tế bào mỡ trường thành, ở lớp dưới niêm mạc của thành ống tiêu hóa.
+ Điều trị: thường lành tính rất hiếm khi ác tính, cắt bỏ qua nội soi hoặc phẫu thuật khi có biến chứng.

U carcinold: thường gặp tại ruột thừa, trực tràng có thể gặp ở phổi. Biểu hiện các triệu chứng trên lâm sàng của tăng tiết hormon như: đỏ bừng ngoài da đặc biệt vùng mặt cổ và ngực, tiêu chảy, buồn nôn hoặc nôn, đau bụng, khó thở do co thắt phế quản.
+ Nội soi: là u dưới niêm mạc, màu vàng.
+ Mô bệnh học: bản chất là các tế bào thần kinh nội tiết, có khả năng bài tiết hormon.
+ Điều trị: đây là khối u ác tính tiến triển chậm, thời gian sống 5 năm nói chung 50-65%. cần cắt niêm mạc qua nội soi để lấy khối u hoặc bằng phẫu thuật.

U tế bào đệm (gastrointestinal stromal tumor – GIST): ít gặp tại đại tràng.
+ Nội soi: bề mặt nhẵn giống niêm mạc xung quanh, kích thước thay đổi khác nhau.
+ Mô bệnh học: tăng sinh các tế bào hình thoi, khi nhuộm hóa mô miễn dịch cho kết quả dương tính VỚI C117.
+ Điều trị: khối u có nguy cơ ác tính cao khi có di căn, xâm lấn vào tổ chức lân cận > 4cm với u ở vị trí khác của ống tiêu hóa hoặc có > 5 tế bào nhân chia trong 50 vi trường của kính hiển vi với độ phóng đại cao hoặc có tế bào đa nhân hoặc khối u có hoại tử. cắt bỏ khi khối u có biến chứng hoặc có nguy cơ ác tính cao bằng cắt niêm mạc qua nội soi hoặc phẫu thuật. Khi có di căn phối hợp điều trị hóa chất.

U thần kinh (neural tumor): thực ra trong phân loại u thần kinh cũng được xếp loại trong nhóm GIST chỉ khác là khi nhuộm hóa mô miễn dịch những u này cho kết quả dương tính với S100 và âm tính với C117.

U máu (hemangioma): ít gặp ở ống tiêu hóa đặc biệt hiếm gặp đối với đường tiêu hóa trên, u lành tính rất ít khi ác tính.
+ Nội soi: u dưới niêm mạc, màu đỏ hoặc màu xanh tím.
+ Mô bệnh học: bản chất là các xoang mạch nằm ở lớp dưới niêm mạc.
+ Điều trị: lành tính không cần cẳt bỏ.

U bạch mạch (lymphangioma): ít gặp ở đường tiêu hóa, có thể gặp đại tràng. Trên nội soi là khối bề mặt nhẵn màu vàng trắng. Mô bệnh học là những nang chứa đầy dưỡng trấp. Bệnh lành tính không cần cắt bỏ.

Leave a Reply