Kiến thức phòng bệnh, chữa bệnh, các bài thuốc dân gian.
Thông tin sức khỏe

Những điều cần biết về bệnh sởi và chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc trẻ bị sởi

“Chăm sóc trẻ bị lên sởi như thế nào để tránh biến chứng” là nỗi băn khoăn của nhiều phụ huynh có con bị bệnh sởi. Mời các bậc phụ huynh tham khảo các câu hỏi đáp thường gặp và chia sẻ của các bà mẹ giàu kinh nghiệm trong việc chăm sóc trẻ bị bệnh sởi giúp trẻ mau lành.

Sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút sởi gây ra. Bệnh sởi có khả năng lây nhiễm rất cao, trẻ chưa có miễn dịch với vi rút sởi mà tiếp xúc với nguồn lây thì khả năng mắc bệnh là rất lớn. Tất cả trẻ bị nhiễm vi rút sởi đều có biểu hiện lâm sàng điển hình. Sau khi mắc sởi gây suy giảm miễn dịch do đó các trẻ em rất dễ bị biến chứng do mắc các bệnh nhiễm trùng khác. Theo báo cáo của Tổ chức y tế thế giới, trong giai đoạn 2000-2012, nhờ có vắc xin đã cứu sống cho 13,8 triệu trẻ em trên thế giới. Tuy nhiên, Sởi vẫn là một trong các nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ em.

chăm sóc trẻ bị sởi

1. Phương thức lây truyền của sởi?

Bệnh chủ yếu lây qua đường hô hấp do hít phải các dịch tiết mũi họng của bệnh nhân bắn ra được khuếch tán trong không khí hoặc tiếp xúc trực tiếp với chất tiết đường mũi họng của bệnh nhân. Bệnh sởi rất dễ lây lan và thường gây thành dịch, đặc biệt trong điều kiện sống khép kín thì hầu hết những người chưa có miễn dịch đều có thể bị mắc bệnh.

2. Ai có nguy cơ mắc sởi?

Trẻ em không được tiêm vắc xin sởi có nguy cơ cao nhất mắc bệnh sởi, bị các biến chứng của bệnh sởi. Những người không có miễn dịch với vi rút sởi (người không được tiêm vắc xin hoặc tiêm vắc xin nhưng không sinh miễn dịch) đều có thể bị mắc sởi.

3. Các biểu hiện của bệnh sởi?

Biểu hiện của bệnh bao gồm: sốt, phát ban và viêm long đường hô hấp, xuất hiện các hạt nhỏ màu trắng (Koplik) ở niêm mạc miệng. Bệnh sởi có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm tai giữa, viêm phổi, tiêu chảy, khô loét giác mạc mắt, thậm chí có thể viêm não dễ dẫn đến tử vong, bệnh đặc biệt nghiêm trọng ở trẻ nhỏ, trẻ suy dinh dưỡng.

Một số bệnh có triệu chứng giống với sởi nên cần chẩn đoán phân biệt với một số bệnh có phát ban dạng sởi như: Rubella, nhiễm enterovirus, bệnh do Mycoplasma pneumoniae, sốt mò, phát ban mùa xuân trẻ em, ban dị ứng, nhiễm vi rút Epstein-Barr.

4. Sự nguy hiểm của bệnh viêm phổi và bệnh sởi?

Theo Tổ chức Y tế thế giới, hàng năm ghi nhận trên 1,1 triệu trẻ dưới 5 tuổi tử vong do viêm phổi, nhiều hơn cả số tử vong do bệnh AIDS, sốt rét và lao cộng lại. Sởi cũng là một trong những nguyên nhân chính gây tử vong ở trẻ nhỏ, tuy nhiên có số tử vong thấp hơn rất nhiều so với bệnh viêm phổi. Trong năm 2012 đã ghi nhận 122.000 trường hợp tử vong do sởi, ước tính mỗi ngày có khoảng 330 trường hợp và mỗi giờ có khoảng 14 trường hợp tử vong do sởi trên phạm vi toàn cầu, hầu hết trường hợp tử vong là trẻ dưới 5 tuổi.

5. Các biện pháp chủ yếu phòng bệnh sởi?

Việc phòng bệnh sởi theo biện pháp thông thường là rất khó khăn, chỉ có tiêm vắc xin sởi là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Do đó, các biện pháp phòng bệnh sởi tập trung chủ yếu vào các nội dung sau:

– Tiêm vắc xin phòng bệnh sởi.

– Nâng cao sức đề kháng cơ thể.

– Cách ly và chăm sóc y tế bệnh nhân.

– Tăng cường vệ sinh cá nhân.

– Hạn chế tiếp xúc với người bệnh

– Thông báo cho cơ sở y tế khi có biểu hiện mắc bệnh

6. Vắc xin phòng bệnh và đáp ứng miễn dịch?

Sử dụng vắc xin sởi là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Miễn dịch có được sau mắc bệnh hoặc sau tiêm vắc xin bền vững; thực tế nếu tiêm sởi mũi 1, hiệu quả bảo vệ đạt từ 80-85%, nếu trẻ tiêm phòng đủ 2 mũi vắc xin sởi thì hiệu lực bảo vệ đạt từ 90-95%, vì vậy vẫn có khoảng 5-15% số trẻ đã tiêm vắc xin sởi nhưng không có đáp ứng miễn dịch và có thể mắc bệnh khi bị nhiễm vi rút sởi.

7. Khi nào tiêm vắc xin phòng sởi?

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới, nên tiêm phòng 2 mũi vắc xin sởi để phòng bệnh, mũi 1 vào khoảng 12-15 tháng tuổi, tuy nhiên tại các khu vực thường xuyên có ca bệnh sởi có thể tiêm sớm hơn. Hầu hết các nước trên thế giới áp dụng tiêm mũi vắc xin sởi đầu tiên trong khoảng 9-12 tháng tuổi.

Do nước ta hàng năm vẫn ghi nhận trường hợp mắc sởi nên lịch tiêm vắc xin sởi trong Chương trình tiêm chủng mở rộng của nước ta được thực hiện tiêm mũi đầu tiên khi trẻ 9 tháng tuổi, mũi thứ 2 khi trẻ 18 tháng tuổi. Việc tiêm phòng vắc xin sởi bắt đầu từ tháng thứ 9 là tốt nhất để bổ sung cho trẻ có miễn dịch tốt hơn sau khi miễn dịch bảo vệ của mẹ truyền cho con hết vào tháng thứ 9 sau khi ra đời.

8. Điều trị và chăm sóc bệnh sởi?

Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu bệnh sởi, việc điều trị chủ yếu để phòng bội nhiễm và điều trị các biến chứng nặng do sởi gây ra. Bệnh sởi là bệnh rất dễ lây và thường có các biến chứng do đó khi phát hiện trẻ có các biểu hiện của bệnh sởi cần đưa trẻ ngay đến các cơ sở y tế để được khám, tư vấn, điều trị, chăm sóc và cách ly để hạn chế các biện chứng nặng của sởi và phòng lây nhiễm cho cộng đồng.

Hiện nay phác đồ chẩn đoán và điều trị bệnh sởi đã được triển khai thống nhất trên toàn quốc, các bệnh viện tỉnh, huyện đều có thể điều trị bệnh sởi, do đó đối với những trẻ mắc sởi ở các thể nhẹ hoặc các bệnh thông thường khác, các gia đình nên hạn chế chuyển trẻ lên bệnh viện tuyến trên nơi đang điều trị các ca sởi nặng nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo trong bệnh viện.

9. Khuyến cáo phòng bệnh của Bộ Y tế để phòng chống bệnh sởi?

– Chủ động đưa toàn bộ trẻ trong độ tuổi tiêm chủng từ 9 – 24 tháng tuổi chưa được tiêm hoặc tiêm chưa đủ 2 mũi vắc xin sởi đến các cơ sở tiêm chủng để được tiêm phòng vắc xin sởi theo kế hoạch tiêm vắc xin phòng chống dịch sởi và tiêm vét vắc xin sởi. Những nơi có các ổ dịch tập trung, trẻ có nguy cơ cao cần được tiêm vắc xin sởi theo khuyến cáo của cơ quan y tế địa phương.

– Đối với các trẻ trong độ tuổi tiêm chủng, cần đưa trẻ đến các cơ sở tiêm chủng để được tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch đối với các loại bệnh có vắc xin dự phòng, trong đó có vắc xin sởi.

– Khi phát hiện có các dấu hiệu sốt, ho, chảy nước mũi, phát ban cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế sớm để kịp thời khám, điều trị phòng các biến chứng và diễn biến nặng của bệnh sởi.

– Bệnh sởi rất dễ lây, không cho trẻ đến gần, tiếp xúc với các trẻ nghi mắc sởi. Thường xuyên áp dụng các biện pháp dự phòng chung như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng khi chăm sóc trẻ, đảm bảo các biện pháp về dinh dưỡng và các biện pháp dự phòng khác theo khuyến cáo của cơ quan y tế.​​​​

Trẻ mắc bệnh sởi, cha mẹ cần phải làm gì?

Dưới đây mình xin được chia sẻ kinh nghiệm của mẹ mình như sau:

Hiện nay bệnh sởi đang bùng phát mạnh tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và một số địa phương khác và đã gây ra một số biến chứng nặng nề cho các cháu. Bệnh sởi năm nay đã và đang cướp đi sinh mạng của rất nhiều cháu bé; bệnh viện nhi trong tình trạng quá tải, các cán bộ y tế đang phải làm việc cật lực gấp 3 lần để cố gắng giành giật sự sống cho các bé.

Khi tôi đọc được những tin tức này, lòng tôi rất xót xa. Tôi nhớ lại thời thơ ấu của tôi và nhớ đến người mẹ của tôi, khi đó mẹ tôi là cô nuôi dạy trẻ, mẹ tôi có rất nhiều kinh nghiệm trong việc chăm sóc các cháu nhỏ và tôi từng chứng kiến mẹ tôi đã hướng dẫn cho rất nhiều các bà mẹ cách phòng ngừa các loại bệnh trong đó có bệnh sởi rất hiệu quả. Tôi nghĩ rằng cần phải điện thoại về nhà gặp mẹ để được mẹ chia sẻ kinh nghiệm về cách phòng ngừa bệnh sởi, vì tôi biết rằng ngày nay nhiều bà mẹ trẻ không có được kinh nghiệm về vấn đề này nên rất dễ mắc sai lầm dẫn đến hậu quả đáng tiếc. Đã lâu lắm tôi cũng không có điện thoại cho mẹ, tôi định tối nay sẽ điện thoại về gặp mẹ; nhưng khi tôi đang nấu cơm chiều thì điện thoại đổ chuông; tôi mở điện thoại ra thì thấy người đang gọi điện cho tôi là mẹ. Mẹ bảo lâu không thấy con điện thoại nên mẹ điện thoại để hỏi thăm sức khỏe của con thôi, sẵn đó tôi có nói cho mẹ về tình trạng bệnh sởi đang hoành hành ở một số nơi và kinh nghiệm của mẹ hồi trước khi là cô nuôi dạy trẻ và khi mẹ chăm sóc tụi con còn nhỏ. Mẹ tôi đã chia sẻ như sau:

– Thứ nhất: Cho các cháu uống thuốc hạ sốt khi mắc bệnh sởi.

– Thứ hai: Khi trẻ em bị bệnh sởi thì các bậc cha mẹ cần tuyệt đối không cho con mình được tiếp xúc với gió, nước (đó là điều cấm kỵ nhất, nếu tiếp xúc với gió, nước sẽ làm cho bệnh sởi lặn vào trong cơ thể gây các biến chứng nhất là viêm phổi);

– Thứ ba: Phải làm cho các nốt sởi nở bung hết mụn nhọt ra khắp cơ thể càng sớm càng tốt để cho nọc độc không ngậm vào bên trong. Muốn vậy thì nên cho các cháu ăn cơm nếp, cháo gạo nếp hoặc bánh chưng.

– Thứ tư: Tuyệt đối không cho các cháu ăn trái cây.

– Thứ năm: Tuyệt đối không cho các cháu ăn hoặc tiếp xúc với các thứ có mùi tanh tưởi như cá hoặc hơi người lạ có mùi tanh nồng hoặc những người đi làm đồng về lấm bùn tanh tưởi…

– Thứ năm: Bệnh sởi diễn ra chỉ trong thời gian 3×7 = 21 ngày và duy nhất 1 lần trong đời người (nếu hồi nhỏ đã bị mắc 1 lần thì sẽ không mắc nữa, nếu lúc nhỏ chưa mắc bệnh thì lớn lên cũng sẽ mắc sởi). Sau 21 ngày khi mà các nốt sởi nở bung đầy khắp cơ thể (kể cả trong mũi, miệng) thì ra tiệm thuốc nam mua hoa (hoặc lá, rễ) cây kim ngân về đun nước cho cháu uống để tẩy trừ nọc độc của sởi ra khỏi cơ thể (cây kim ngân có tác dụng thanh độc rất hay), không cho nọc độc của nó lặn vào bên trong cơ thể cháu. Trường hợp sau 21 ngày mà các nốt sởi chưa nở bung hết thì tuyệt đối chưa cho các cháu uống nước kim ngân mà phải cho các cháu ăn cháo gạo nếp hoặc cơm nếp, bánh chưng để kích thích cho các nốt sởi nở bung hết ra sau đó mới cho các cháu uống nước kim ngân.

– Thứ sáu: Trường hợp bệnh sởi biến chứng gây viêm phổi cho các cháu thì phải sử dụng kháng sinh.

– Thứ bảy: Để phòng ngừa bệnh sởi nên cho các cháu tiêm ngừa vác xin bệnh sởi khi đủ tuổi quy định.

Các mẹ chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc trẻ khi vừa khỏi bệnh sởi

Mẹ bé Rosa: Các mẹ ơi, giúp em với. Con em đúng 1 tuổi, đúng ngày thôi nôi thì bị bệnh sởi, 6 ngày, mới hết bệnh cách đây vài ngày. Từ hôm bé khỏi đến giờ, mọc răng hàm (nhú lên cao bằng móng tay út của mẹ), hết sởi thì bị rôm sảy trên đầu (do nóng quá mà lại kiêng tắm, kiêng gió, máy lạnh đủ thứ), nóng nảy bứt rứt trong người nên biếng ăn kinh khủng. Mấy hôm khỏi sởi là cho nằm máy lạnh lại rồi. Hôm trước ép ăn 1 chút thì ói ra hết, liên tục 6 lần, mà có phải là ép nhiều gì đâu, chỉ hơi no 1 tí, cháo hơi đặc và lợn cợn tí thôi là ói hết ( trước đó bé ăn rất tốt, 4 chén cháo 1 ngày cơ). Hôm qua mẹ sợ quá, cho uống Montilum chống ói, Biobaby để thèm ăn, và chỉ uống sữa. Nhưng con ăn cực ít, cứ giấu mặt, không đói, không thèm ăn. Em khổ tâm lắm, cả nhà đều rầu rĩ. Các mẹ có con vừa hết sởi giống em, có kinh nghiệm chăm bé nào xin chỉ giáo em với. Giờ rầu rĩ lắm lắm rồi.

Còn 1 ý nhỏ, bà nội chưa cho tắm xà bông nước thường, nấu lá cỏ ngọt, lá dứa để bé tắm. Vậy được không hả các mẹ? Em chỉ sợ bé bị rôm sảy nên khó chịu hơn khi chỉ tắm nước đó.

Giúp em với các mẹ ơi.

Mẹ bé Khoai Tây tư vấn: Bạn cần phải xông cho bé rồi mới tắm. Bé nhà mình lúc 11 tháng cũng bị lên sởi. phải kiêng gió và nước nhưng mình vẫn rửa mặt và rửa đít cho bé hàng ngày. kiêng không cho ăn đồ tanh, chua, cay ( bé nhà mình thì cai sữa rồi nên mẹ không phải ăn kiêng.) Ra chợ kiếm hạt rau mùi về ngâm với rượu rồi sát lên người bé cho nốt sởi mọc nhanh. nhưng bé nhà bạn đã moc và lặn hết rồi thì không cần phải làm thế nữa. bạn ra chợ mua những loại lá người ta bán để xông đấy. lá và củ sả, lá bưởi, lá chanh… ra chợ hỏi là họ bán cho hết ấy mà. về nhà nấu 1 nồi nước là thật to. tốt nhất là chờ lúc bé ngủ rồi xông thì bé không giãy giụa nhiều.

Bế bé vào nhà tắm rồi dùng cái khăn, hoặc vỏ chăn chum kín mình và bé trong đó có nồi nước lá. mở nắp dần dần, tới khi cảm thấy hơi ít đi thì mở hết nắp nồi rồi dùng đũa khoắng nồi lên cho hơi bay lên. nếu bé khóc và giãy nhiều thì cố xông cho bé 15 phút. còn không thì lâu hơn. càng lâu càng tốt. phải giữ bé thật cận thẩn vì khi xông phải cời hết quần áo nên ngưới bé rất trơn. xông xong thì lấy khăn ủ bé lại cho khỏi lạnh. vớt hết lá ra, đổ nước vào chậu khoắng cho nguội bớt. khi nước ấm thì dùng để gội đầu và tắm cho bé. 5 ngày hoặc 1 tuần xông lại lần nữa là hoàn toàn yên tâm. Sau khi xông lần đầu là bé có thể ra ngoài chơi được rồi. nhưng tuyệt đối không được cho bé ăn trứng, vì những vét sởi chưa lặn hết sẽ khiến sau này bé bị lang. phải xông kỹ nếu không sau này bé sẽ bị tàn nhang.

Sau khi hết sởi bạn cho bé ăn uống bình thường. nếu bé ăn ít thì cho ăn nhiều bữa, tuyệt đối đừng ép khiến bé sợ, sẽ ảnh hưởng đến tâm lý làm cho bé sợ mỗi khi ăn. con mình đây này ăn rất tốt thế mà bỗng dưng cả tuần nay chả ăn gì cả. mình mua bánh cho bé ăn. chú ý kiếm loại bánh nào có dinh dưỡng cao nhé. ăn bánh và uống sữa. mỗi bữa đút cho bé được ít bún, phở hoặc là xôi thôi. thế cũng tốt. bây giờ bé nhà mình chỉ khoái ăn đồ người lớn thôi. mỗi lần ăn được nửa bát. tính ra còn nhiều hơn ăn 1 bát cháo ấy chứ.

Leave a Reply