Kiến thức phòng bệnh, chữa bệnh, các bài thuốc dân gian.
Thông tin sức khỏe

Một số bài thuốc, món ăn theo đông y chữa bệnh đau dạ dày, tá tràng

Nhiều người khi mắc chứng viêm loét dạ dày đã rất coi thường do bệnh này không phải là nan y. Tuy nhiên, trong đông y rất coi trọng bệnh này, coi đây là trọng bệnh. Viêm loét dạ dày chia làm 3 dạng cơ bản: thể can khí phạm vị, thể tỳ vị hư hàn và thể thương thực, mỗi dạng có các phương thuốc đặc trị riêng. Mời các bạn tham khảo cách chữa viêm dạ dày tá tràng bằng thuốc đông y.

Xem thêm các bài viết khác thuộc chủ đề: bệnh đau dạ dày hoặc chủ đề: trị đau bao tử theo dân gian

Đông y chữa đau dạ dày, tá tràng

Căn bệnh này trong Đông y có tên là vị quản thống, biểu hiện là đau vùng thượng vị, thường phát ra ở tỳ, vị. Bệnh thường hay chuyển thành mạn tính và dễ tái phát.

Dưới đây là những bài thuốc chữa viêm loét dạ dày tá tràng theo từng thể bệnh:

Thể can khí phạm vị: Đau vùng thượng vị lan tới hai mạng sườn, ậm ạch khó chịu, miệng đắng, hay cáu gắt, mặt đỏ, ợ hơi hoặc nôn chua, rêu lưỡi vàng. Nếu nặng thì đau dữ dội từng cơn, nôn mửa, miệng nhạt.

– Diên hồ sách, trần bì, cam thảo mỗi thứ 12 g, ô dược, hương phụ mỗi thứ 20 g, sa nhân 8 g. Diên hồ sách đập dập, các vị trên sắc với 1.500 ml nước, lọc bỏ bã lấy 150 ml. Chia đều 4 phần, ngày uống 3 lần, tối uống 1 lần. Thích hợp với các trường hợp khí trệ.

chữa đau dạ dày bằng thuốc đông y 1

Trần bì

– Thược dược, đan bì, chi tử mỗi thứ 20 g, thạch bì 8 g, trần bì 10 g, trạch tả 16 g, bối mẫu 12 g. Thược dược tẩm dấm thanh để sao. Các vị trên sắc với 1.700 ml nước, lọc bỏ bã lấy 250 ml. Uống khi thuốc đã nguội, chia đều 5 phần, ngày uống 4 lần, tối uống 1 lần. Thích hợp cho trường hợp hỏa uất.

– Bồ hoàng, ngũ linh chi mỗi thứ 48 g, tán bột mịn, uống mỗi lần 15 g, ngày uống 4 lần. Dùng cho trường hợp huyết ứ.

Thể tỳ vị hư hàn: Đau vùng thượng vị liên miên, mệt mỏi, đầy bụng, nôn mửa nước trong, chân tay lạnh, phân nát, rêu lưỡi trắng, chất lưỡi bệu nhợt.

Nhân sâm 15 g, can khương 30 g, thục tiêu 10 g, di đường 100 g.
Ba vị trên sắc với 1.200 ml nước, lọc bỏ bã lấy 150 ml đun sôi, hòa với di đường quấy tan đều. Uống ấm, chia đều 4 phần, ngày uống 3 lần, tối 1 lần.

chữa đau dạ dày bằng thuốc đông y 2

Thể thương thực: Đau vùng thượng vị sau ăn hoặc uống, đau dữ dội hoặc âm ỉ ngày một tăng dần. Người mệt mỏi có thể kèm theo tiêu chảy.

Mạch nha, thần khúc mỗi thứ 20 g, sơn tra 16 g, phục linh 18 g, trần bì, liên kiều mỗi thứ 8 g, la bạc tử 10 g. Tất cả giã dập sắc với 1.500 ml nước, lọc bỏ bã lấy 250 ml. Uống ấm, chia đều 4 phần, ngày uống 3 lần, tối 1 lần.

Trà dược trị đau dạ dày

Đau dạ dày là chứng bệnh mà Đông y gọi là vị thống hay vị quản thống. Biểu hiện là đau vùng thượng vị, đau có lúc ê ẩm hoặc đau mạnh, lúc tăng lúc giảm, kèm theo thấy bụng đầy trướng, ợ hơi, ợ chua, bụng cồn cào…

Đông y cho rằng nguyên nhân là do tình chí uất ức, lo nghĩ giận giữ quá mức làm cho khí uất sinh tổn thương cho can. Can mộc mất chức năng sơ tiết làm ảnh hưởng đến dạ dày không hòa giáng được mà sinh bệnh. Hai là do ăn uống không điều độ, no đói thất thường, thích ăn đồ sống lạnh làm tổn thương cho tỳ và vị như ăn nhiều thức chua thời can khí quá thịnh, tỳ thổ bị can mộc thừa khắc mà sinh bệnh. Bạn đọc có thể tham khảo một số loại trà dược dưới đây để áp dụng.

Bài 1:

Nụ hoa hoặc hoa mai (mơ) 6g, trà xanh 6g. Cho hai thứ vào nước sôi ngâm 5 phút. Ngày uống 1 lần lúc nóng. Công dụng: thư can điều khí, hòa vị giảm đau. Chữa bụng trướng, đầy hơi hoặc có nôn.

Bài 2: Hoa nhài 6g, phật thủ 10g. Hai vị cho vào nước sôi ngâm 5 phút, uống ngày 1 thang, uống nóng thay chè. Công dụng: điều khí giải uất, hòa vị giảm đau. Chữa sườn bụng tức đau, đầy hơi, ăn kém.

Bài 3: Phật thủ tươi 25g hoặc khô 10g. Phật thủ thái thành lát mỏng hoặc tán vụn, pha nước sôi ngâm 10 phút uống thay chè trong ngày, uống nóng. Công dụng: thư can điều khí, hòa vị trừ thống. Chữa dạ dày trướng đầy do can vị bất hòa, các chứng đau thần kinh dạ dày…

Bài 4: Hoa cam quýt, chè bột mỗi thứ 3 – 5g pha vào nước sôi ngâm 10 phút. Uống nóng trong ngày. Công dụng: ôn trung điều khí, hòa vị giảm đau. Chữa đau bụng do lạnh, ăn uống không tiêu kèm theo ho…

Bài 5: Hoa nhài 6g, thạch xương bồ 6g, chè xanh 10g. Tất cả tán vụn, hãm nước sôi trong 5 – 10 phút, uống nóng ngày 1 thang. Công dụng: điều khí hòa vị giảm đau, kiện tỳ an thần. Chữa viêm dạ dày mạn, ăn uống không ngon, tiêu hóa kém, bụng trướng đau, mất ngủ.

Một số món ăn, bài thuốc chữa viêm dạ dày mạn tính

Theo Đông y, nguyên nhân chính của viêm dạ dày mạn tính là sự thiếu điều độ trong công việc, ăn uống thất thường, hay ăn đồ sống lạnh, uống rượu quá nhiều. Sự căng thẳng về tinh thần cũng dẫn đến bệnh lý này. Có thể khắc phục phần nào tình trạng viêm mạn tính của dạ dày bằng các món ăn bài thuốc.

1. Thể can khí phạm vị (thể nhiệt)

Triệu chứng: Thường là đau nóng, đầy trướng vùng thượng vị, ấn vào đau, ợ hơi, ợ chua, trung tiện được thì thoải mái, có thể buồn nôn, nôn mửa; bệnh tăng tên khi tâm trạng căng thẳng, cáu giận.

Bài thuốc: Sài hồ bắc, bạch thược mỗi thứ 12 g, chỉ xác, xuyên khung, hương phụ mỗi thứ 10 g; trần bì, cam thảo mỗi thứ 6 g. Sắc uống ngày một thang. Nếu ợ chua nhiều, thêm ô tặc cốt 10 g; nếu buồn nôn và nôn nhiều, thêm bán hạ chế 12 g, trúc nhự 12 g.

chữa đau dạ dày bằng thuốc đông y 3

Xuyên Khung

Ngoài việc dùng thuốc, bạn có thể dùng thêm các món ăn sau để hỗ trợ điều trị:

– Cháo hoài sơn: Sữa bò tươi 1 bát, hoài sơn (củ mài) 30 g, bột mỳ 30 g. Hoài sơn cắt hình quân cờ, đổ nước xâm xấp, đun nhỏ lửa cho tới khi sánh đặc. Cho sữa bò và bột mì vào, thêm nước nấu thành cháo. Liều lượng trên làm cho một lần ăn. Ngày ăn 1-2 lần khi đói, nửa tháng là một liệu trình.

– Cháo tỳ bà diệp: Tỳ bà diệp (lá nhót) tươi 50 g (khô 30 g), gạo tẻ 100 g , đường phèn một ít. Cho lá nhót vào bao vải thô, sắc lấy nước, cho gạo tẻ vào nấu cháo, thêm đường phèn vừa ăn. Tất cả ăn trong một bữa. Ngày ăn 1-2 bữa.

– Dạ dày lợn hấp: Dạ dày lợn 1 cái, hạt sen 100 g, đại táo 10 quả, thăng ma 5 g, sài hồ bắc 5 g, đương quy, hoàng kỳ trích, đẳng sâm, bạch truật, trần bì mỗi thứ 10 g, bánh mì 2 cái sấy khô. Dạ dày lợn ngâm nước sôi trong 3 phút, vớt ra, lộn ngược, xát muối, bóp rửa sạch. Hạt sen, đại táo ngâm nước khoảng 1 giờ. Các vị thuốc còn lại đem sấy khô, tán, rây nhỏ lấy bột mịn.

Nhồi hạt sen, đại táo vào dạ dày lợn, buộc chặt lại, hấp cách thủy khoảng 40 phút. Để nguội, lấy táo, hạt sen ra, nghiền thành bột nhão. Thái dạ dày thành miếng nhỏ 1-5 cm, trộn đều với bột thuốc trên, thêm đường, muối, dầu ăn, hành, ướp trong 10 phút. Ăn trong 1 bữa với bánh mỳ sấy. Món ăn này đặc biệt thích hợp với những người bị đầy trướng bụng, đại tiện lúc táo lúc nát, ăn uống kém.

2. Thể tỳ vị hư hàn (thể hàn)

Triệu chứng: Thường thấy đau âm ỉ vùng thượng vị, ăn vào thì đau, nếu chườm nóng, xoa bóp thì đỡ đau, ăn uống kém, người gầy yếu, tinh thần mệt mỏi, tay chân lạnh.

Bài thuốc: Bạch truật 10 g, bạch linh 12 g, bán hạ chế 6 g, trần bì 10 g, sa nhân 6 g, hương phụ 6 g, can khương 4 g, cam thảo 6 g. Sắc uống ngày 1 thang. Nếu ăn uống kém và đầy bụng, thêm kê nội kim 8 g, mạch nha 10 g, cốc nha 10 g để kiện tỳ, tiêu thực. Nếu sắc mặt trắng, mệt mỏi nhiều, có thể thêm đương quy 12 g, a giao 10 g, bạch thược 12 g để dưỡng huyết.

Các món ăn thích hợp có thể sử dụng:

– Cháo can khương: Can khương (gừng khô) 1-3 g, cao lương khương (riềng) 3-5 g, gạo tẻ 100 g. Đem gừng, riềng sắc đặc lấy nước, nấu cháo, ăn điểm tâm buổi sáng. Dùng cho những trường hợp đau bụng âm ỉ, đau tăng khi lạnh, thích xoa bóp, chườm ấm.

– Thịt dê hầm: Thịt dê 50 g, can khương 10 g. Thịt dê thái mỏng thành lát, đổ nước sôi vào nấu nhừ, vặn nhỏ lửa, cho can khương, muối ăn, hành, đun tiếp trong khoảng 20 phút, bắc ra ăn hết trong một bữa, ngày ăn 1-2 lần, liên tục trong nửa tháng. Những người thể tạng nóng, táo bón không nên dùng.

– Bách dược trị vị viêm: Bạch truật 30 g, can khương 6 g, đại táo 250 g, kê nội kim (màng mề gà) tán bột 15 g, bột mì 500 g. Cho bạch truật, can khương, đại táo vào bao vải, sắc khoảng 1 giờ. Bỏ bã thuốc, trừ đại táo (lọc hết vỏ, bỏ hạt). Thịt táo và nước thuốc còn lại tiếp tục đun nhỏ lửa tới đặc sánh, ép thành bột nhão, cho bột kê nội kim, bột mì vào trộn đều, thêm nước vừa đủ, nắm thành nắm nhỏ, cán mỏng thành bánh, nướng nhỏ lửa, ăn hằng ngày khi đói. Món này thích hợp với người đầy bụnđược, ăn không tiêu.

– Thịt bò hầm thuốc bắc: Thịt bò 500 g, đẳng sâm 30 g, hoàng kỳ 30 g, hoài sơn 50 g, bạch truật 15 g. Thịt bò rửa bằng nước ấm, nhúng trong nước sôi khoảng 3-5 phút, lấy ra cắt thành miếng nhỏ 2-3 cm. Đẳng sâm, hoàng kỳ, bạch truật, hoài sơn cho vào túi vải thô, buộc lại, cho vào nồi cùng thịt bò, thêm gừng tươi, hành hoa, nước vừa đủ. Hầm khoảng 1 giờ. Sau đó bỏ túi thuốc ra, thêm muối, gia vị, ăn thịt, uống nước hầm.

Tác dụng: Món này có tác dụng bổ tỳ ích khí, thích hợp với những trường hợp tỳ khí hư nhược, ăn uống kém, tinh thần mệt mỏi, người gầy sút, bụng chướng, đầu váng mắt hoa. Những người đầy chướng bụng do thấp nhiệt không nên dùng.

Bài thuốc hay chữa viêm hang vị dạ dày

Biện chứng đông y: Bệnh lâu ngày vào lạc, kèm theo ứ huyết.

Cách trị: Điều khí hóa ứ.

Đơn thuốc: lý khí hóa ứ phương.

Công thức: Quảng mộc hương 6g, Chế hương phụ 10g, Diên hồ sách 10g, Dương qui 10g, Xích bạch thược mỗi thứ 10g, Chích cam thảo 4,5g, Kim linh tử 10g, Thanh, trần bì mỗi thứ 6g.

Sắc uống, mỗi ngày một thang.

Hiệu quả lâm sàng: Nam 37 tuổi, công nhân. Bệnh nhân đau vùng dạ dày, nửa nǎm gần đây càng nặng, đã từng dùng nhiều thuốc vị phải, vùng dạ dày cảm thấy như có vật gì dội lên, đại tiện khô táo, không ợ hơi, ợ chua. Chất lưỡi đỏ, mạch tế huyền. Sau khi khám, cho “Lý khí hóa ứ phương”. Uống được 7 thang, đau vùng dạ dày giảm, nhưng vẫn còn cảm thấy vật dội lên, đại tiện đã nhuận, chất lưỡi đỏ, mạch tế huyền, bài trên thêm Hồng hoa 4,5g, dặn uống thêm 7 thang. Sau khi uống cảm thấy vật dội lên giảm đi, trung tiện tǎng lên dễ chịu hơn trước, đại tiện bình thường, ngủ tốt. Lưỡi đỏ, mạch tế còn huyền. Cho bài trên thêm Đan sâm 12g, uống tiếp 7 thang nữa, về cơ bản bệnh khỏi, người bệnh rất mừng. Vì sắp về quê, lại xin bài trên gia giảm ít nhiều, mang về 7 thang tiếp tục uống để củng cố kết quả điều trị. Bài thuốc đó là: Mộc hương 6g, Chế hương phụ 10g, Toàn phục ngạnh 10g, Đương qui 10g, xích, bạch thược mỗi thứ 10g, Chích cam thảo 4,5g.

Bàn luận: Viêm hang vị là thuộc phạm trù “vị quản thống” của Đông y, mấu chốt biện chứng của nó là đau ở dạ dày lâu ngày, đau khu trú ở chỗ nhất định. Chứng này chẳng những là khí trệ thành đau, mà đã phát triển thành ứ tắc lạc của vị. “Lâm chứng chỉ nam y án” đã nói:”Lúc đầu bệnh ở kinh, sau bênh lâu sẽ nhập lạc, vì kinh thì chủ khí, lạc thì chủ huyết, sắt hiểu được rằng dĩ nhiên phải trị huyết… mà theo phép thì tân hương lý khí, tân nhu hòa huyết, nên xử lý như thế là lẽ đương nhiên”. Trong Hồng hoa là thứ cay nhu hòa huyết, làm cho khí cơ thông suốt, ứ huyết tiêu trừ, giảm nhẹ các chứng, hết đau.

Leave a Reply