Kiến thức phòng bệnh, chữa bệnh, các bài thuốc dân gian.
Thông tin sức khỏe

Hướng dẫn xử trí đúng cách cho bé bị ngạt mũi và ho nhiều về đêm

Khi thời tiết chuyển mùa hoặc đối với trẻ thường xuyên nằm phòng máy lạnh, trẻ rất dễ bị bệnh đường hô hấp trên, với các triệu chứng điển hình là ngạt mũi và ho. Điều trị sớm và đúng phương pháp sẽ giúp bé mau chóng hồi phục. Mời các bậc cha mẹ tham khảo các phương pháp điều trị ngạt mũi đúng cách cho bé.

Với 9 phương pháp an toàn và hiệu quả sau đây để giúp trẻ giảm hẳn chứng ngạt mũi mà không cần dùng thuốc kháng sinh:

1. Hút mũi (Điều trị nghẹt mũi và chảy nước mũi)

Hầu hết các bé dưới 2 tuổi chưa biết cách xì mũi để tự làm sạch mũi. Do đó, mẹ cần hỗ trợ hút dịch mũi ra cho bé bằng dụng cụ dạng cao su mềm như quả bóng tròn.

Cách dùng ống hút mũi: Đặt bé nằm trong lòng mẹ. Ban đầu, mẹ nhỏ vài giọt nước muối sinh lý vào mũi trẻ. Bóp nhẹ bầu ống hút mũi để tạo chân không, sau đó nhẹ nhàng đưa đầu bút vào một bên mũi bé. Từ từ thả bầu bút để các chất dịch được nhẹ nhàng hút ra ngoài. Phương pháp này áp dụng hiệu quả nhất cho các bé dưới 6 tháng tuổi.

bé bị ngạt mũi và ho 1

2. Nhỏ nước muối sinh lý (Điều trị khi bé bị nghẹt mũi, chảy nước mũi, nước mũi khô)

Sử dụng nước muối sinh lý là một cách đơn giản nhưng rất hiệu quả trong việc làm sạch mô mũi bị viêm cũng như làm mềm chất nhầy trong mũi để hút mũi một cách dễ dàng, và đặc biệt là có tác dụng vệ sinh mũi hằng ngày để tránh sổ mũi.

Cách làm sạch mũi trẻ bằng nước muối sinh lý: Đặt bé nằm trên đùi mẹ, đầu hơi ngả về sau. Nhẹ nhàng nhỏ hai đến ba giọt nước muối vào mỗi lỗ mũi của trẻ (tránh chạm trực tiếp ống nhỏ vào mũi trẻ để hạn chế nhiễm khuẩn). Sau khi nhỏ xong, mẹ tiếp tục giữ bé ở tư thế đầu ngả về sau một vài phút. Sau đó nâng đầu em bé dậy và hỗ trợ lấy nước mũi ra cho trẻ bằng dụng cụ bút mũi.

Các mẹ cần lưu ý, khi trẻ có dấu hiệu sổ mũi thì rất có thể trẻ đã bị cảm cúm. Việc rửa mũi cho trẻ chỉ là biện pháp tạm thời giúp trẻ giảm nghẹt mũi chứ không có tác dụng làm giảm tuổi thọ của các virus cúm mà trẻ đang mắc phải. Do đó, trong vài ngày tới, nước mũi tiết ra ngày một dày hơn và có thể biến đổi từ màu trắng sang màu vàng hoặc màu xanh. Như vậy là ngay cả khi mẹ bắt đầu rửa mũi cho trẻ vào ngày đầu tiên trẻ có dấu hiệu cảm cúm thì hiện tượng sổ mũi của trẻ vẫn có thể kéo dài đến 2 tuần.

3. Sử dụng máy tạo hơi ẩm (Điều trị: nghẹt mũi, tức ngực và ho)

Tại sao cần dùng máy tạo hơi ẩm? Không khí ẩm là một loại thuốc thông mũi tự nhiên tuyệt vời, làm dịu đi sự khô hanh của những ngày đông, giúp bé giảm khô mũi, giảm những cơn ho kho khè. Chạy máy hơi nước trong phòng qua đêm giúp hỗ trợ hiệu quả cho quá trình hô hấp của trẻ.

Có hai loại máy tạo hơi ẩm: máy tạo hơi ẩm nóng, giải phóng nhiệt hơi. Loại máy này có nhược điểm là có nguy cơ gây bỏng cho trẻ. Loại thứ hai là máy tạo hơi mát với lưu ý khi sử dụng là: bắt đầu bật máy trước khi đi ngủ ít nhất 1 giờ và kiểm tra định kỳ mức nước trong bình chứa của máy để bổ sung khi cần. Mẹ cần chú ý, hơi nước từ máy tạo hơi mát có thể gây nấm mốc và tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Để hạn chế điều này, mẹ nên làm sạch và khử trùnh bình chứa nước thường xuyên (theo hướng dẫn của nhà sản xuất) và không bao giờ trữ nước trong bình khi máy không hoạt động.

4. Xông hơi (điều trị: nghẹt mũi, tức ngực, khò khè và ho)

Xông hơi sẽ giúp trẻ thông mũi, giảm tức ngực và giảm ho. Ngoài ra nó còn điều trị tốt bệnh viêm thanh quản ở trẻ sơ sinh.

Cách tiến hành: Mẹ có thể biến phòng tắm thành phòng xông hơi cho trẻ bằng cách đóng kín cửa và xả nước nóng vào bồn để nước nóng tỏa hơi nghi ngút. Mẹ lưu ý về việc giữ an toàn cho trẻ, tránh trẻ tiếp xúc với nước nóng dễ dẫn đến bỏng. Thời gian xông hơi hợp lý là khoảng 10 đến 15 phút. Sau khi trẻ cảm thất thoải mái, mẹ nên dùng tay vỗ lên ngực trẻ để tác động giúp trẻ hô hấp dễ dàng hơn.

Việc xông hơi cho trẻ có thể được tiến hành thường xuyên trong suốt mùa cúm và định kỳ hàng ngày vào mỗi buổi sáng hoặc buổi tối trước khi đi ngủ.

5. Sử dụng hơi tinh dầu bạc hà (điều trị tức ngực, viêm xoang, ho)

Hít hà mùi hương tinh dầu bạc hà có tác dụng kích thích các mạch máu dãn ra, “mở lối” cho không khí đi vào, giúp trẻ hít thở dễ dàng trong những ngày ngạt mũi.

Mẹ có thể đốt tinh dầu bạc hà trong phòng để tạo hương thơm nhẹ nhàng. Nhưng mẹ cần lưu ý quan sát trẻ xem liệu mùi hương như vậy có quá mạnh đối với trẻ hay không và nên ngưng sử dụng khi trẻ có dấu hiệu thở khò khe hơn.

6. Bổ sung thêm nước cho trẻ (Điều trị ngạt mũi, sốt)

Việc tăng cường lượng chất lỏng với các sản phẩm sữa mẹ, sữa bột, sữa bò tươi, nước và súp, giúp bổ sung lượng nước cần thiết để có đề kháng tốt với các loại vi trùng cũng như chống nhiễm trùng.

Bổ sung bao nhiêu nước là đủ? Các mẹ nên khuyến khích trẻ uống gấp đôi lượng nước bình thường. Với trẻ bú mẹ, mẹ nên cho bé bú nhiều hơn và không hạn chế nếu bé vẫn có nhu cầu. Với các bé bú bình thì mẹ cần cho trẻ uống thêm nước giữa các lần ăn khác nhau.

Bé đang ốm thường sẽ ăn chậm hơn và gặp khó khăn khi bú do ngạt mũi. Để hỗ trợ bé, trước khi cho bé bú mẹ có thể rửa mũi hoặc hút mũi cho bé.

Các mẹ nên đặc biệt chú ý, trong những ngày này, sữa là thức ăn thiết yếu, không chỉ cung cấp calo, protein, chất béo, một số vitamin và khoáng chất mà còn bổ sung các chất lỏng cần thiết cho cơ thể trẻ.

7. Sử dụng Acetaminophen (Điều trị sốt, đau nhức)

Dùng acetaminophen có an toàn với trẻ không? Trong khi các loại thuốc trị ho và cảm lạnh nên hạn chế sử dụng cho trẻ, thì các bác sỹ nhi khoa vẫn khuyên cha mẹ có thể sử dụng acetaminophen để hạ sốt cho trẻ. Acetaminophen cũng giúp giảm đau nhức thông thường và đau nhức do cảm lạnh, ngạt và cảm cúm.

Cách sử dụng acetaminophen: Không chỉ dựa vào hướng dẫn sử dụng trên nhãn thuốc, ba mẹ cần tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa về liều dùng và điều kiện dùng cho trẻ. Nếu trẻ vẫn có dấu hiệu sốt sau khi dùng thuốc thì cha mẹ nên đưa bé đến gặp bác sĩ để hạn chế các biến chứng.

8. Ăn súp gà (Hỗ trợ điều trị ngạt mũi, đau họng)

Ăn súp gà có thực sự mang lại hiệu quả? Súp gà là một phương thuốc dân gian cho cảm lạnh thông thường ở trẻ. Một số nghiên cứu cũng cho thấy hiệu quả của các loại canh/ súp giúp giảm các triệu chứng cảm lạnh, nghẹt sổ mũi.

Các mẹ lưu ý chỉ cho các bé đã bắt đầu ăn dặm ăn súp gà và tùy thuộc vào độ tuổi của con để có cách chế biến sao cho phù hợp. Thông thường các mẹ nên xay nhuyện gà, bổ sung thêm rau và cho trẻ ăn khi súp đang còn ấm. Nếu bé không khoái món súp gà thì mẹ có thể thử cho trẻ uống trà hoa cúc hoặc trà bạc hà để thay thế.

bé bị ngạt mũi và ho 2

9. Tạo tinh thần thoải mái cho trẻ

Khi chăm sóc trẻ, đặc biệt là trong thời gian trẻ ốm, mẹ cần luôn vỗ về và an ủi trẻ để trẻ cảm thấy được chăm sóc và yêu thương. Các chuyên gia đều đồng ý rằng sự quan tâm tích cực của cha mẹ sẽ làm sao lãng đi các tác động của bệnh tật. Cha mẹ nên tạo cho bé một bầu không khí thật thoải mái để bé được thư giãn và nghỉ ngơi. Cố gắng âu yếm và đọc truyện cho trẻ nghe để con dễ dàng trôi vào giấc ngủ. Nên để trẻ ngủ cạnh giường cha mẹ để tiện chăm sóc bé vào ban đêm. Có thể bỏ đi các nguyên tắc thường ngày để cho trẻ xem một bộ phim hoạt hình hoặc một chương trình yêu thích sẽ khiến trẻ thoải mái và giúp trẻ cảm thấy khỏe lại.

Nếu công việc không cho phép bạn nghỉ ở nhà chăm sóc con trong những ngày này thì có thể nhờ đến sự giúp đỡ đặc biệt của ông bà để giúp trẻ chóng khỏi bệnh.

Trẻ cần đến gặp bác sĩ khi:

Việc đưa trẻ đến gặp bác sĩ là cần thiết bất cứ khi nào bạn cảm thấy lo lắng về sức khỏe của trẻ, nhưng các mẹ đặc biệt lưu ý về các dấu hiệu mà trẻ chắc chắn cần được sự kiểm tra của bác sĩ:

– Sổ mũi và đau họng kéo dài;
– Đau tai;
– Nôn mửa hoặc tiêu chảy;
– Ho nặng tiếng;
– Sốt cao và không giảm nhiệt độ sau khi uống thuốc hạ sốt;
– Trẻ tỏ ra mệt mỏi và nằm bẹp;
– Khó thở

Chữa nghẹt mũi cho trẻ sai cách sẽ rất nguy hại vì biến chứng nguy hiểm

Bác sĩ Tai-Mũi-Họng Nguyễn Thị Kim Thoa cho biết, bệnh viện nhi đồng vừa cứu chữa cho 1 trường hợp bị ngộ độc thuốc nhỏ mũi. Đó là một cháy bé ở TPHCM, nhập viện vì thở yếu và tím tái. Cháu bị sổ mũi 3 ngày, mẹ bé cho uống thuốc nhưng không giảm. Do nghẹt mũi, khò khè, cháu không thể bú được và rất khó ngủ, mẹ bé tự lấy thuốc nhỏ mũi ở nhà nhỏ 2 giọt vào mũi cháu. Sau đó thấy cháu lừ đừ, tay chân lạnh ngắt, môi tím nên đưa ngay cháu đến bệnh viện. Nhờ được các bác sĩ khẩn trương điều trị, cháu đã hồi phục và xuất viện với chẩn đoán ngộ độc thuốc nhỏ mũi Naphazoline.

Qua trao đổi, bác sĩ Nguyễn Thị Kim Thoa cho biết:

Thuốc nhỏ mũi co mạch được dùng phổ biến ở nước ta là Naphazoline, có tên là Rhinex 0,05%, Nasoline 0,05% không được dùng cho trẻ nhỏ hơn 7 tuổi. Tuy nhiên thực tế nghiên cứu tại bệnh viện cho thấy ngộ độc thuốc nhỏ mũi co mạch thường xảy ra ở nhóm tuổi từ 1 tháng đến 3 tuổi, do người nhà tự ý dùng loại thuốc này cho trẻ em. Chỉ cần nhỏ 2 giọt là đã đủ gây nguy hiểm cho trẻ nhỏ. Đáng lưu ý là thân nhân của những trẻ này biết rõ thuốc sử dụng phổ biến cho người lớn nhưng lại không biết tác dụng phụ cũng như giới hạn tuổi sử dụng của loại thuốc này ở trẻ em.

Ngộ độc thuốc nhỏ mũi co mạch gây ra những tác hại như thế nào?

BS Nguyễn Thị Kim Thoa: Sau khi nhỏ mũi từ 30 phút đến 2 giờ, sẽ xuất hiện các biểu hiện vã mồ hôi, tay chân lạnh ngắt. Nhanh chóng sau đó, trẻ lừ đừ, hôn mê, thở yếu. Thậm chí có những dấu hiệu nặng như ngưng thở từng cơn, nhịp tim không đều có thể dẫn đến tai biến nghiêm trọng nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Những biện pháp nào có thể phòng tránh ngộ độc thuốc nhỏ mũi co mạch ở trẻ em?

BS Nguyễn Thị Kim Thoa: Thực tế cho thấy mặc dù triệu chứng nghẹt mũi rất hay gặp ở trẻ em nhưng đa số các bà mẹ không biết cách chăm sóc khi trẻ bị bệnh nên đã tự ý điều trị nghẹt mũi theo kinh nghiệm hay mua thuốc không toa. Do vậy để phòng tránh ngộ độc thuốc nhỏ mũi ở trẻ em, cần tuyên truyền rộng rãi, nhắc nhở lại khuyến cáo không dùng thuốc nhỏ mũi co mạch cho trẻ em dưới 7 tuổi. Ngoài ra, những thân nhân của trẻ; các cô giáo ở nhà trẻ, trường mầm non, mẫu giáo cũng cần biết cách chăm sóc trẻ khi bị nghẹt mũi để tránh tai biến cũng như diễn tiến bệnh kéo dài gây biến chứng.

Xử trí đúng khi trẻ bị nghẹt mũi

BS Nguyễn Thị Kim Thoa khuyên phụ huynh có con bị nghẹt mũi thì áp dụng biện pháp làm thông mũi như sau:

– Đối với trẻ nhỏ, làm sạch mũi bằng bấc sâu kèn: Dùng khăn giấy mềm, dai, để làm bấc sâu kèn. Đặt vào hốc mũi để thấm ướt dịch mũi, sau đó lấy ra và đặt lại một bấc sạch. Lập lại các bước này cho đến khi sạch mũi.

Nếu trẻ bị nghẹt nhiều, nên sử dụng dung dịch nhỏ mũi là nước muối sinh lý 0,9% làm loãng dịch mũi để dễ dàng làm sạch mũi: Nhỏ 1 – 2 giọt nước muối sinh lý vào từng lỗ mũi, chờ vài phút, sau đó làm sạch mũi.

– Đối với trẻ lớn, hướng dẫn trẻ hỉ sạch mũi từng bên đúng cách. Dùng một ngón tay bịt một lỗ mũi, hỉ mũi bên kia và tiếp theo làm ở bên mũi còn lại,

Hướng dẫn trẻ tránh thói quen hỉ mũi thật mạnh cả 2 bên, động tác này làm tăng đột ngột áp lực trong tai, dễ gây rách màng nhĩ.

Làm thông mũi 2 đến 3 lần mỗi ngày và trước khi cho trẻ bú, ăn. Ngoài ra, chăm sóc trẻ nghẹt mũi cũng cần tăng cường nước uống và dinh dưỡng đầy đủ. Chỉ sử dụng kháng sinh khi có ý kiến của bác sĩ.

Những điều không nên làm:

– Dùng miệng để hút mũi trẻ, sẽ lây lan thêm mầm bệnh cho trẻ

– Tự ý dùng kháng sinh để trị nghẹt mũi.

Vì sao trẻ hay bị ngạt mũi, ho nhiều về đêm?

Chào bác sĩ, xin cho tôi hỏi con gái tôi được một tuổi rưỡi. Khoản 1 tuần nay rồi khi cháu ngủ là bị ngạt mũi, ho. Ban ngày chạy chơi thì không có gì cứ về đêm là cháu bị ngạt mũi. Xin bác sĩ cho lời chỉ dẫn.

Bác sĩ tai mũi họng tư vấn:

Trước tiên, bạn cần xem lại bé có nằm quạt hướng thẳng vào mặt hoặc máy lạnh nhiều quá không, có thể đây là nguyên nhân làm cho bé hay ngạt mũi.

Bé hay bị ngạt mũi, ho về đêm thì có thể bé đang bị viêm mũi dị ứng hoặc viêm mũi cấp, do phản ứng tăng tiết và sung huyết gây ra tình trạng ngạt mũi.

Nếu ở mức độ nhẹ, bạm có thể cho cháu dùng dung dịch nước muối sinh lý và chai xịt mũi với thành phần nước biển (VD: XISAT) để xịt rửa mũi hàng ngày cho bé, giúp bé cải thiện tình trạng trên vì các dung dịch này có tác dụng săn se niêm mạc, sát khuẩn và kháng viêm tốt. Đồng thời dùng thường xuyên các chai xịt mũi với thành phần nước biển này sẽ giúp bé phòng ngừa được các viêm nhiễm đường hô hấp (viêm mũi, viêm xoang).

Nếu can thiệp ở mức này mà bé vẫn không khỏi, bạn nên đứa bé đi khám bác sĩ để có chẩn đoán và điều trị chính xác hơn.

Chúc bé mau lành bệnh.

Xem thêm các bài viết khác thuộc chủ đề: trẻ bị nghẹt mũi
Leave a Reply