Kiến thức phòng bệnh, chữa bệnh, các bài thuốc dân gian.
Thông tin sức khỏe

Hướng dẫn phương pháp cai sữa cho bé đúng cách và hiệu quả

Theo các chuyên gia dinh dưỡng của tổ chức Y tế thế giới, thời điểm tốt nhất để cai sữa cho bé là khi bé được 18-24 tháng tuổi. Tuy nhiên, tùy vào điều kiện sữa mẹ và các yếu tố khác mà các mẹ có thể cai sữa cho bé sớm hơn.

Vậy cai sữa cho bé có khó không, nếu bé nhất quyết không chịu hợp tác, cứ quấy khóc thì phải làm như thế nào, mời các mẹ tham khảo tư vấn của các bác sĩ dinh dưỡng nhi khoa sau đây:

Khi nào thì bắt đầu cai sữa cho bé

Không có một chuẩn mực nào về thời gian bắt đầu cai sữa cho bé, trừ khi chính bé tỏ ra đã sẵn sàng. Bạn mới chính là người suy xét tình hình và quyết định thời điểm cai sữa cho bé. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyên phụ huynh nên cho con bú mẹ hoàn toàn trong ít nhất 6 tháng đầu và duy trì cho bú mẹ đến 1 năm tuổi. Dù cho bạn nhận được nhiều lời khuyên từ người thân hay bạn bè, không có gì là đúng hay sai nếu bạn quyết định cai sữa cho bé vào lúc này mà không phải lúc khác. Hãy lắng nghe bản năng làm mẹ của mình!

cách cai sữa cho bé 1

Làm thế nào để cai sữa cho bé đúng cách?

Bạn cần cai sữa từ từ cho bé bất kể bé ở độ tuổi nào. Không nên đột ngột chấm dứt cho bé bú mẹ vì điều này có thể gây tổn thương cho cả bé và mẹ. Vì vậy, ý định trốn con đi đâu đó vài ngày để bé dứt bú không phải là một ý hay đâu, bạn có thể thử những cách sau thay cho ý tưởng có thể làm bạn đau khổ và day dứt vì đã “bỏ rơi” con (dù chỉ rất ngắn và vì con).

Bỏ một cữ bú

Bỏ qua một cữ bú trong ngày và quan sát phản ứng của bé. Bạn cần chuẩn bị một bình sữa thay thế từ chính sữa của bạn được hút ra bình, sữa công thức hoặc sữa bò (chỉ khi bé đã tròn năm). Lập lại việc này cùng thời điểm trong ngày liên tục trong 1-2 tuần để bé có thời gian thích nghi với thay đổi. Với cơ thể mẹ cũng vậy, cách này cũng giúp nguồn cung cấp sữa của mẹ tự điều chỉnh và giảm đi theo, mẹ sẽ tránh được nguy cơ căng sữa và viêm tuyến vú.

Giảm thời gian cho bú

Thay vì bỏ cữ bú, bạn hãy cho bé bú ngắn hơn trong mỗi cữ bú. Nếu bình thường mỗi cữ bé bú trong 5 phút, giờ bạn hãy thử chỉ cho bé bú trong 3 phút thôi. Thay cho khẩu phẩn sữa giảm đi do thời gian bú không đủ, bạn hãy bổ sung cho bé một cữ ăn dặm (đối với bé từ 6 tháng tuổi) hoặc sữa công thức. Cữ bú tối trước khi đi ngủ là khó thay đổi nhất, vì vậy bạn hãy kiên nhẫn, bé sẽ không thể ngon giấc nếu không được bú đủ.

Trì hoãn và làm trẻ phân tâm

Cách này chỉ áp dụng khi con bạn đã lớn (hơn 1 tuổi). Hãy đặt giới hạn cho mình chỉ cho bé bú đôi ba cữ mỗi ngày. Nếu bé tìm và đòi vú mẹ, hãy tìm cách trì hoãn với một lý do nào đó để làm bé phân tâm kèm với một lời hẹn sẽ cho bé bú sau. Chẳng hạn, nếu bé đòi bú mẹ vào ban chiều, bạn có thể hứa với bé rằng bạn sẽ cho bé bú trước giờ đi ngủ.

Những lưu ý quan trọng trong việc cai sữa cho bé

Không cai sữa đột ngột

Mẹ không nên cai sữa đột ngột vì dễ làm cho trẻ bị sang chấn tinh thần và dễ sinh biếng ăn. Với trẻ nhỏ, bú mẹ không chỉ là một nhu cầu ăn uống mà còn là một nhu cầu tình cảm, muốn được mẹ ôm ấp, bế ẵm. Vì vậy, đột ngột ngừng hẳn việc cho con bú có thể khiến trẻ bị sốc. Tốt nhất là nên giảm từ từ, nếu vẫn cho bú 4-5 lần một ngày thì giảm thành 3, sau đó thành 2, rồi 1.

Cho bé làm quen với nhiều món ăn hấp dẫn

Khi cai sữa cho bé, bên cạnh việc giảm bú từ từ cho trẻ, mẹ hãy cho trẻ làm quen với nhiều món ăn mới. Khi trẻ thích thú với những món ăn khoái khẩu, việc cai sữa cũng trở nên dễ dàng hơn, lại đảm bảo được dinh dưỡng cho bé.

Không cai sữa cho bé khi thời tiết xấu

Không nên cai sữa cho bé vào mùa hè trời quá nóng hoặc mùa đông quá rét, khi mà ngay cả người lớn cũng thấy mệt mỏi khó chịu. Thời tiết xấu có thể khiến bé mệt mỏi cộng với sự thay đổi thói quen ăn uống dễ làm trẻ ốm.

Không cai sữa khi bé ốm

Tránh nhất là cai sữa khi trẻ ốm vì đây là lúc trẻ thường hay biếng ăn nên sẽ khó thích nghi với chế độ ăn mới. Đặc biệt, với trẻ bị tiêu chảy thì càng bất lợi vì hệ tiêu hóa của trẻ vốn non yếu nay lại bị bệnh, khả năng hấp thụ thức ăn giảm sút, bệnh tiêu chảy dễ nặng thêm, trẻ càng biếng ăn và dẫn đến suy dinh dưỡng. Lúc này sữa mẹ sẽ là thực ẩm an toàn và tốt nhất cho bé.

Mặt khác, khi trẻ ốm, trẻ có nhu cầu tình cảm được mẹ ôm ấp, bế nựng và bú mẹ. Bú mẹ sẽ giúp bé bớt quấy khóc và ngủ ngon hơn.

“Hóa trang” ti mẹ

Hóa trang ti mẹ là những bí quyết mà các bà mẹ có thể truyền tai nhau vì mỗi mẹ đều có những bí quyết riêng giúp dễ dàng cai sữa cho bé. Một số bí quyết được các mẹ chia sẻ rất hữu hiệu như: bôi 1 chút ớt (đủ để làm bé sợ chứ không làm bỏng môi bé), bôi 1 chút dầu, bôi son đỏ… có thể khiến bé ‘bai bai’ ti mẹ.

Tạm thời cách ly bé với mẹ

Mẹ có thể lên kế hoạch gửi bé về nhà bà nội/bà ngoại một thời gian hoặc cho bé ngủ riêng để bé giảm dần việc bú mẹ.

Mặc dù cai sữa cho con các bà mẹ sẽ rất sốt ruột khi con quấy khóc nhưng các mẹ hãy kiên trì, cộng thêm một chút kiên quyết vì thay đổi này sẽ giúp cho bé trưởng thành hơn. Chúc các mẹ cai sữa cho bé thành công!

Khi cai sữa không thành

Nếu bạn đã thử mọi cách mà chẳng đem lại kết quả khả quan nào, có lẽ thời điểm này không phù hợp để cai sữa. Một số sự kiện diễn ra trong thời gian này có thể làm cho quá trình cai sữa trở nên khó khăn hơn, chẳng hạn bé đang trải qua một mốc phát triển khác và không thể thích nghi được việc bỏ bú lúc này, bé bị bệnh hay gia đình bạn phải chuyển nhà đến nơi khác hoặc thậm chí là trục trặc trong quan hệ vợ chồng của bạn… Đừng quá lo lắng và nản lòng, bạn có thể thử cai sữa lại cho bé sau một tháng nữa. Sớm muộn gì thì việc này cũng xong cả thôi.

cách cai sữa cho bé 2

9 dấu hiệu có thể cai sữa cho bé

– Có thể tự kiểm soát được những hoạt động của đầu. Khi bế trẻ đầu đã cứng cáp, không cần dùng tay đỡ sau gáy.

– Trẻ có thể ngồi vững, mà không cần sự trợ giúp.

– Có sự vận động cơ hàm (nhai).

– Trọng lượng cơ thể bé tăng gấp đôi so với khi mới sinh ra.

– Có những biểu hiện không hài lòng như quấy khóc mặc dù đã được bú no sữa mẹ.

– Bú mẹ lâu hơn so với bình thường.

– Cho những vật mà bé tìm thấy vào miệng.

– Giấc ngủ ban đêm bị gián đoạn, bé thức giấc và quấy khóc do đói.

– Biểu lộ sự tò mò khi trông thấy người khác ăn.

Bí kíp cai sữa cho bé thành công:

– Trang bị đủ kiến thức và kinh nghiệm nếu có trước khi cai sữa cho bé.

– Khi cai sữa nên bắt đầu từ từ thay vì quá đột ngột ngưng hẳn không cho trẻ bú. Điều này có nghĩa là các bà mẹ hãy chủ động rút ngắn thời gian và cường độ cho trẻ bú, để tránh những sang chấn bất lợi đối với tâm lý của trẻ sau này. Ví dụ trước đây mỗi ngày bạn cho bé bú khoảng từ 7 – 8 lần/ngày mỗi lần khoảng 5 phút thì nay hãy rút xuống còn 3 – 4 lần/ngày mỗi lần khoảng 3 phút, rồi từ từ cắt hẳn.

– Nếu đã bắt đầu ngưng không cho trẻ bú sữa, thì cần đồng thời kết hợp cho trẻ ăn ngoài bằng các loại sữa thay thế thông thường như sữa bột, sữa hộp, sữa đặc hay sữa bò (chỉ nên áp dụng phương pháp này sau khi trẻ đã lớn trên 1 tuổi).

– Khi cho bé ăn dặm cần chế biến những món ăn thật mềm, nhỏ như cháo loãng hay bột, vừa tốt cho tiêu hóa và sự phát triển răng của trẻ vừa loại trừ những nguy cơ bị hóc, nghẹn.

– Cho trẻ ăn thành nhiều bữa nhỏ trong ngày.

– Nên biết cách đa dạng các loại thực phẩm cho bé ăn. Để tạo cảm giác hứng thú khi ăn.

Lời khuyên của bác sĩ dành cho các mẹ trong việc cai sữa:

Cai sữa khi bé tròn 24 tháng tuổi là tiêu chuẩn được Bộ y tế khuyến cáo. Tuy nhiên vì một số lý do mà các bà mẹ có thể sẽ phải cai sữa cho con sớm hơn.

Các bà mẹ cần biết rằng, việc cai sữa cho con trước 12 tháng sẽ gây thiệt thòi nhiều cho bé, bởi sữa mẹ là nguồn dưỡng chất hoàn hảo chứa các kháng thể giúp bé phòng chống bệnh tật. Việc bổ sung quá sớm các thực phẩm khác rất dễ gây tiêu chảy cho bé do hệ tiêu hóa của trẻ chưa được làm quen với thức ăn ngoài sữa mẹ nên khả năng tiêu hóa, hấp thu kém, trẻ dễ bị suy dinh dưỡng. Vì vậy, nếu không thể cho con bú đến 24 tháng thì trẻ được 12 tháng tuổi mẹ mới nên cai sữa cho bé.

Với không ít bà mẹ, quyết định cai sữa cho con và thực hiện việc này không đơn giản. Sữa mẹ luôn là thực phẩm tốt cho con, có thể cho bé bú tới hơn hai tuổi. Nếu vì lý do nào đó phải cai cho con sớm hơn, cần chọn lúc bé khỏe mạnh, đã có thể ăn tốt các loại thực phẩm khác, không còn quá phụ thuộc vào sữa mẹ.

Sau khi lựa chọn được thời điểm, nên cai sữa từ từ cho trẻ, bằng cách giảm dần các cữ bú. Việc này giúp sữa mẹ giảm dần, đỡ bị ứ, tắc, đồng thời trẻ cũng làm quen với việc bú mẹ ít đi. Nhiều bà mẹ dù ít sữa, thậm chí gần như không còn sữa nhưng con vẫn “nghiện” bú do với trẻ không những cần được ăn no mà đó còn là phản xạ tạo cảm giác thỏa mãn, an toàn. Vì vậy, khi cai sữa cho trẻ, làm sao vẫn tạo cho con cảm giác được yêu thương, gần gũi với mẹ.

Các biện pháp như bôi thuốc, dầu đắng, cay vào đầu ti để bé sợ, không dám bú cũng có thể dùng nhưng cần đảm bảo những thứ này an toàn với trẻ, không nên dùng dầu cay nóng có thể gây nhiệt, bỏng miệng con. Khi sử dụng thuốc để bôi cũng cần hỏi kỹ loại nào không ảnh hưởng đến bé.

Trường hợp mẹ bị căng tức sữa, có thể sử dụng một số loại thuốc có tác dụng tiêu sữa, nhưng không nên tùy tiện mua mà cần tư vấn ý kiến bác sĩ vì có thể có tác dụng không mong muốn. Việc bóp bớt sữa cho đỡ căng tức cần cân nhắc vì càng nặn sẽ càng kích thích sữa tiết ra.

Chia sẻ kinh nghiệm cai sữa cho bé

Cai sữa là bước ngoặt lớn của cả bé và mẹ. Để thành công trong sự kiện trọng đại này, em đã phải cực kì nỗ lực.

Cho con ti mẹ đối với bất cứ người phụ nữ nào luôn là một điều vô cùng thiêng liêng, một trải nghiệm vô giá của cuộc đời. Do đó ngay từ khi Nhím mới sinh, em đã cho con ti mẹ mà không chọn phương án vắt sữa hay ti bình. Được ngắm con bé bỏng trong vòng tay mình chớp chớp đôi mắt tròn xoe trong vắt, cảm nhận dòng sữa mẹ đang nuôi dưỡng con từng ngày là em cảm thấy mãn nguyện, hạnh phúc vô cùng.

Nhím cũng coi ti mẹ là thói quen, niềm vui và là cả “liệu pháp tinh thần” của bé. Lúc bé cáu, bé ốm, bé sợ, bé đến nhà người lạ cảm thấy bất an… bất cứ khi nào thấy khó chịu trong người, con đều tìm đến ti mẹ như một “cứu cánh” không thể thay thế được. Vậy nên ở nhà với con 1 năm, 1 năm trời Nhím ti mẹ cũng là một năm em chưa biết đến khái niệm ngủ một mạch cả đêm vì Nhím thi thoảng lại rúc một lần.

Trong khi nhiều bạn bè sinh cùng đợt với em đã quay trở lại đi làm, lấy được phom dáng sắc vóc như thời con gái thì em vẫn không thể đi ra khỏi nhà quá 3 tiếng đồng hồ, chiếc áo sơ mi xộc xệch chưa kịp cài cúc đã phải cởi ra vì con đòi “tu ti”. Gia đình, bạn bè ai cũng nhìn em đầy ái ngại vì thấy Nhím quá bện hơi mẹ.

Và rồi cũng đến ngày Nhím thôi nôi, em quay trở lại đi làm và quyết tâm sẽ cai sữa cho con. Đây là quả là một quá trình “đẫm nước mắt” và hết sức khó khăn, nhất là đối với những “ca nghiện” ti mẹ như Nhím nhà em. Tuy nhiên, với nỗ lực của mình, em cũng đã cai sữa thành công. Em xin chia sẻ với các mẹ phương pháp cai sữa cho con của bản thân:

Cho con làm quen với núm bình và sữa công thức

Theo lời tư vấn của những chị em đi trước, em áp dụng chiến thuật cai sữa dần dần cho Nhím. Song song với chế độ ăn dặm đầy đủ dưỡng chất, em cho con bổ sung sữa ngoài ngày 1 lần rồi tăng dần cữ lên 2 – 3 bữa mỗi ngày. Trẻ quen ti mẹ thường rất ghét ti bình, em đã phải đổi rất nhiều loại núm ti cho Nhím đến khi con chịu mới thôi. Quá trình này quả không đơn giản. Những ngày đầu không thấy ti mẹ, con dứt khoát không ngậm bình. Nhìn con khóc đỏ cả mặt vì đói mà đưa bình vào miệng thì nhè ra, em xót con vô cùng. Đã nhiều lần chỉ muốn bỏ cuộc. Một bữa, hai bữa bỏ ăn, Nhím mệt lả đi, lúc này, em nhẹ nhàng đưa bình vào cho con. Mừng rỡ thay, con bỗng theo phản xạ rồi mút chùn chụt. Vậy là, bước đầu cho bé làm quen với “người bạn mới” đã phần nào thành công.

Làm sao để trẻ chán ti mẹ?

Cần phải nói, ban đầu kể cả khi vừa ăn sữa ngoài xong, con vẫn có xu hướng tìm ti mẹ. Lúc này, chị em có thể thử một vài mẹo nhỏ dân gian của các bà các mẹ ngày xưa giúp bé chán ti mẹ. Bôi dầu, berberin có vị đắng hoặc những thực phẩm bé ghét đều là những gợi ý tốt. Như với Nhím, con rất ghét ăn vị chua. Vậy nên em đã thử bôi một chút nước chanh vào đầu ti. Quả nhiên khi ngậm Nhím rất cáu, bé khóc và bực tức hét ầm ĩ. Lúc này, mẹ cần dỗ dành cho bé nín khóc, phân tán tư tưởng của con bằng những bài hát, những món đồ chơi hay những cái vỗ lưng âu yếm. Dần dần, con sẽ chán ti và không còn quá phụ thuộc vào mẹ nữa.

Tách con để tránh bện hơi mẹ

Trẻ bện hơi mẹ sẽ khó có thể cai sữa thành công. Song song với việc giảm thời lượng cho con bú, em quyết định gửi Nhím cho ông bà nhiều hơn. Trước em là người bế và chăm Nhím chủ đạo, nhưng giờ em chỉ ở với Nhím buổi chiều, và buổi tối. Những công việc như cho Nhím ăn, tắm cho Nhím em nhờ bà nội và cô giúp việc. Làm như vậy, Nhím sẽ quen với việc không có mẹ và ít bám mẹ hơn, tình cảm cũng như sự tập trung của bé sẽ được chia sẻ với các thành viên khác trong gia đình.

Một phương pháp nữa cũng hiệu quả không kém, đó là tách hẳn con trong thời gian dài. Suốt hơn 1 tháng em duy trì chế độ như trước kia cho Nhím, con vẫn rất bám mẹ. Để giúp Nhím cai hẳn sữa mẹ, em quyết đinh gửi Nhím ở với ông bà nội và bố, còn em chuyển về nhà ngoại. Có thể các chị em sẽ ái ngại vì sao mẹ lại “mặt lạnh” với con thế. Tuy nhiên, nếu không thực sự dứt khoát, con có thể sẽ không bỏ được tật ham ti này.

Đây là khoảng thời gian rất gian nan đối với em, vì nỗi nhớ con giằng xéo trong lòng. 5 ngày nghe có vẻ là ít nhưng với người mẹ xa con thì dài vô cùng. Sữa về căng tức nhưng lại không được cho con bú, em sốt đến tức ngực, chỉ biết hút sữa bỏ đi. Về phần Nhím, con khóc đòi mẹ ngằn ngặt. Thôi thì đủ kiểu nhảy múa, bồng bế, hết đi chơi rồi xem quảng cáo rồi ngắm phố xá mà bé vẫn không lúc nào ngớt mếu máo.

Mẹ chắc hẳn đều biết, tuy trẻ quen chơi với mọi người nhiều nhưng đã là con thì lúc nào cũng muốn bên mẹ. Vậy nhưng, ai rồi cũng có lúc phải lớn, chẳng thể mãi là bé con rúc trong lòng mẹ. Mỗi ngày trôi qua, sữa mẹ ít dần di cũng là lúc Nhím bắt đầu làm quen và ổn định với những cữ sữa công thức. Em mừng và cám ơn chồng cùng bà nội, ngoại nhiều lắm.

Cai sữa là một bước ngoặt quan trọng trong giai đoạn phát triển của trẻ, giúp bé tự lập hơn, có những giấc ngủ ngon liền mạch ban đêm để phát triển hoàn thiện. Dù đây quá trình vất vả và thực sự cả hai mẹ con em đã tốn rất nhiều nước mắt bởi con thì nhớ mẹ, mẹ cũng nhớ con không kém, con khóc đòi ti mà mẹ lại căng sữa phát sốt. Tuy vậy, bất cứ bà mẹ và em bé nào cũng phải đối diện với thời kì cai sữa đầy “cam go” này. Các mẹ cần quyết tâm, mạnh mẽ và cương quyết.

Leave a Reply