Kiến thức phòng bệnh, chữa bệnh, các bài thuốc dân gian.
Thông tin sức khỏe

Hen phế quản ở trẻ em – Hướng dẫn dùng thuốc, điều trị và chăm sóc trẻ đúng cách

Theo nghiên cứu của các bác sĩ nhi khoa, hen phế quản ở trẻ em chủ yếu là do di truyền hoặc do viêm phế quản co thắt biến chứng. Trẻ bị hen thường ho rất nhiều và tức ngực chủ yếu về đêm. Sau đây là các kiến thức về bệnh hen phế quản trẻ em giúp các bậc cha mẹ phát hiện sớm bệnh, điều trị và phòng bệnh cho trẻ.

Xem thêm các bài viết khác thuộc chủ đề: trẻ sơ sinh bị viêm phế quản hoặc chủ đề: bệnh viêm phế quản phổi ở trẻ em

Những biểu hiện mắc bệnh hen phế quản trẻ em

– Bệnh hen phế quản trẻ em, có nhiều kiểu viêm phế quản: viêm phế quản rít, viêm phế quản co thắt, viêm phế quản hen, viêm phế quản thể hen, viêm phế quản giả hen. Nghiên cứu dịch tễ học thực tễ cho thấy: viêm phế quản và hen có tiếng rít chỉ là một và đều là một bệnh có biểu hiện phản ứng quá mức của phế quản

– Bệnh Hen phế quản thường bắt đầu từ 2-10 tuổi. Tỉ lệ mắc bệnh hen trẻ em có bố hoặc mẹ bị hen phế quản cao hơn nhiều so với trẻ không có bố hoặc mẹ mắc bệnh

– Nhiều khi cơn hen xuất hiện dưới dạng viêm phế quản hay viêm mũi- phế quản: cơn hen đầu tiên xuất hiện thường là sau một đợt nhiễm trùng nặng về đường hô hấp, đôi khi đó là do bụi, lông súc vật, hơi khói của bếp than tổ ong, phấn hoa, khói thuốc lá…. Có trường hợp cơn hen xuất hiện sau một thời gian cắt amidan, gắng sức trong khi chạy bộ, tiêm thuốc hay tiêm chủng, thay đổi khí hậu, môi trường sống… Hen thường kèm theo sốt, viêm họng.

trẻ bị hen phế quản 1

Triệu chứng của các thể hen phế quản

Viêm phế quản co thắt: có thể trẻ chỉ biều hiện duy nhất bằng những cơn ho giống như ho gà nhưng lúc hít vào không tháy ồn ào, đôi khi lẫn lộn giữa cơn ho có tiếng rít. Nhưng hậu quả của cơn ho dữ dội chính là do trẻ bị viêm phế quản co thắt, đôi khi ăn song trẻ bị nôn vọt vì ngứa họng và luôn muốn ho.

Viêm phế quản khó thở nhiều: hen cũng có thể biều hiện dưới dạng một viêm phế quản khó thở. Khi khó thở và ho, nhiều dịch tiết ra và không giống như hen kinh điển, bắt đầu và kết thúc không đột ngột

Hen gắng sức: khác hẳn với khó thở gắng sức, kiểu hen này thường xuất hiện sau gắng sức ở trẻ em như leo cầu thang, chạy nhảy nhiều, hoặc có thể xuất hiện khi trẻ hít phải không khí lạnh đột ngột.

Hen ác tính: khi các cơn hen liên tiếp xảy ra vào chiều và đêm, không đáp ứng với các thuốc dãn phế quản ở liều thường dùng.

Tiến triển bệnh: rất thất thường, một số trường hợp ổn định nhưng sau 15 năm lại bị hen lại, thậm chí sau 20-30 năm. Nếu được phát hiện sớm và điều trị hiệu quả thì làm giảm đáng kêt tần suất hen người lớn, nhất là các thể nặng.

Do vậy, điều trị viêm phế quản co thắt trẻ em đòi hỏi sự kiên nhẫn của người lớn vì thường kéo dài từ vài tháng đến vài năm. Không tự ý ngưng thuốc mặc dù tình trạng trẻ có khỏe hơn.

Dùng thuốc trị hen phế quản ở trẻ em thế nào cho đúng?

Hen phế quản trẻ em thường bắt đầu từ 2-10 tuổi. Khởi đầu là tình trạng viêm đường thở, ở người có cơ địa nhạy cảm thì quá trình viêm gây co thắt cơ phế quản khó thở, thở rít, ho, đau tức ngực từng đợt tái diễn và thường bị về đêm đến sáng sớm. Cơn hen đầu tiên thường xuất hiện sau một đợt nhiễm trùng nặng ở đường hô hấp hoặc do bụi, lông súc vật, khói bếp than, khói thuốc lá, phấn hoa, hoạt động gắng sức… Hen thường kèm theo viêm họng, sốt.

Dấu hiệu nhận biết hen phế quản ở trẻ em

Các triệu trứng như cơn khó thở, thở rít, thường gặp ở trẻ em khi bị viêm nhiễm đường hô hấp đặc biệt là bị nhiễm virut. Có tới 1/3 số bệnh nhi này có thể bị hen và thường bị chẩn đoán là viêm phế quản co thắt. Việc chẩn đoán nhầm dẫn tới điều trị không thích hợp thì bệnh nhân dễ chuyển thành thể hen nặng kéo dài hay tái phát gây dị dạng lồng ngực, giảm phát triển cơ thể. Do đó, khi trẻ có các dấu hiệu sau thì cần nghĩ đến hen phế quản: thở khò khè trước 3 tuổi và cha hoặc mẹ bị hen phế quản hoặc bị chàm; tăng bạch cầu ái toan trong máu, khò khè dù không bị cảm lạnh và viêm mũi dị ứng.

Lưu ý khi dùng thuốc

Điều trị hen ở trẻ em chúng ta cần chú ý điều trị dự phòng là công việc quan trọng nhất, khi trẻ có cơn hen cấp cần xử trí nhanh chóng và theo dõi chặt chẽ. Loại bỏ các dị nguyên gây bệnh: phấn hoa, bụi nhà, nấm mốc… giảm phơi nhiễm với các yếu tố nguy cơ khi đã phát hiện được, tránh cho các cháu tiếp xúc với bụi khói đặc biệt là khói thuốc lá; nên tiêm phòng cúm hằng năm vào mùa thu cho bệnh nhân.

Điều trị dự phòng tốt nhất bằng thuốc nhóm corticoid dạng hít, cho bệnh nhân hít qua buồng đệm với liều ban đầu dùng liều thấp. Tăng tới liều trung bình hoặc liều cao đến khi kiểm soát được. Cứ mỗi 3 tháng bệnh nhân cần đi khám, nếu bệnh được kiểm soát tốt mới hạ liều thuốc. Khi điều trị 1 năm mà bệnh hen phế quản được kiểm soát hoàn toàn thì có thể ngừng điều trị dự phòng, tránh ngừng thuốc điều trị dự phòng đột ngột vì triệu chứng của bệnh có thể tái phát nặng.

Thuốc nhóm chủ vận tác dụng kéo dài chỉ nên dùng dưới dạng phối hợp với thuốc nhóm corticoid dạng hít như seretide, symbicort. Dùng dự phòng trong trường hợp hen phế quản trẻ em đã dùng liều trung bình corticoid dạng hít mà không kiểm soát được.

Có thể dùng các thuốc nhóm kháng leucotriene ở bệnh nhi mắc hen phế quản nặng khó kiểm soát khi đã hít liều cao corticoid. Điều trị cắt cơn hen tốt nhất là dùng thuốc nhóm chủ vận b2 tác dụng nhanh (salbutamol, bricanyl dạng hộp xịt có liều định chuẩn, xịt mỗi lần 2 nhát qua buồng đệm). Cha mẹ của bệnh nhi bị hen phế quản cần thường xuyên có thuốc đó dự trữ để dùng cắt cơn hen cho trẻ khi cần. Tuy nhiên, nếu trẻ phải dùng thường xuyên các thuốc cắt cơn này thì phải chú ý tăng liều thuốc dự phòng. Chú ý khi thấy trẻ tím tái, thở rất nhanh > 70 lần/phút, khóc yếu ớt hoặc nói nhát ngừng, xịt thuốc cắt cơn không đỡ thì nên đưa trẻ đến cấp cứu tại các cơ sở hồi sức gần nhất càng sớm càng tốt.

Do có nhiều tác dụng phụ nên các thuốc nhóm corticoid cần rất hạn chế khi dùng đường toàn thân (uống hoặc tiêm) chỉ dùng trong đợt kịch phát nặng. Thuốc cắt cơn nhóm xanthine không nên dùng cho trẻ em vì nhiều tác dụng phụ.

trẻ bị hen phế quản 2

Các loại thuốc cụ thể

Thuốc cắt cơn hen: Là các loại thuốc nhanh chóng cắt cơn hen do tác dụng làm giãn các cơ bao quanh đường dẫn khí giúp mở đường dẫn khí đang bị hẹp. Các loại thuốc cắt cơn thường dùng hiện nay: ventolin (salbutamol), bricanyl (terbutaline) … dùng dưới dạng xịt qua các bình xịt định liều hoặc dạng phun khí dung. Thuốc còn được sử dụng để cấp cứu cơn hen suyễn.

Thuốc kiểm soát cơn hen: Là nhóm thuốc có tác dụng ngăn ngừa cơn hen bao gồm hai loại thuốc chính: thuốc chống viêm và thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài. Trong đó, thuốc chống viêm là thuốc cơ bản do làm giảm tình trạng viêm giúp giảm chít hẹp đường dẫn khí do phù nề và giảm sự nhạy cảm đường dẫn khí với các chất kích thích. Thuốc hiện nay thường được sử dụng là các loại corticoid hít dưới dạng đơn chất: pulmicort (budesonide), flixotide (fluticasone) hoặc phối hợp: symbicort (budesonide-formoterol); seretide (fluticasone-salmeterol)…

Lưu ý khi sử dụng

Thuốc cắt cơn dạng xịt và khí dung: Tác dụng phụ rất ít gặp và không kéo dài như: tim đập nhanh, run tay, hạ kali máu với tỉ lệ ít hơn nhiều so với dùng thuốc cùng loại bằng đường uống.

Thuốc kiểm soát cơn: Bệnh hen là một bệnh mạn tính, do đó cần được điều trị dài hạn bằng nhóm thuốc chống viêm chủ yếu là corticoid nên có nhiều ý kiến trái chiều về vấn đề sử dụng nhóm thuốc này. Việc quan tâm đến tác dụng phụ của thuốc làm cho nhiều bệnh nhân và cả thầy thuốc không dám sử dụng thuốc để điều trị và làm mất đi cơ hội để kiểm soát tốt bệnh hen suyễn. Tác dụng phụ của corticoid dạng hít có thể gặp là: nấm miệng và hầu họng do Candida nhưng rất hiếm gặp; khàn tiếng; tác dụng toàn thân rất hiếm do liều thuốc hít hàng ngày thường nhỏ và hấp thu vào máu không đáng kể, chỉ gặp khi phải sử dụng liều cao kéo dài; có thể gặp những vết bầm trên da rất nhẹ, tự khỏi…

Trong mọi trường hợp cần cân nhắc giữa tác dụng phụ của thuốc và tác hại của bệnh để áp dụng điều trị đúng mức.

trẻ bị hen phế quản 3

Chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc và điều trị bé bị bệnh hen phế quản

(Mẹ Linh cún): Con gái mình sau một vài lần bị viêm phế quản co thắt bây giờ đã chuyển sang hen. Mình rất lo lắng vì chưa bao giờ gặp ai bị bệnh này cả, thương con những khi lên cơn khó thở, mình chỉ biết dùng thuốc giãn phế quản, nhưng có đôi lần sau khi dùng thuốc khoảng 1- 2 tiếng mà vẫn không thấy đỡ.

Các mẹ có kinh nghiệm gì trong việc chăm sóc và điều trị hen cho bé không thì giúp mình với nhé. Xin cảm ơn.

Mẹ bé Bon tư vấn:

Mình chẳng biết trẻ con có giống người lớn hay không chứ hen phế quản thì mẹ mình bị từ hồi sinh mấy chị em mình do ngày ấy thiếu thốn đủ thứ, mặc cũng không đủ ấm sinh ra viêm phế quản mà kháng sinh không đủ mạnh diệt tận gốc nên chuyển thành hen phế quản hơn 20 năm. Thế mà theo chỉ dẫn của đông y, mẹ mình ăn tắc kè và đã khỏi mấy năm nay rồi đấy.

Mình vẫn còn nhớ cảm giác rất lo sợ của những đêm ngồi day huyệt sau lưng cho mẹ đỡ khó thở, nhất là vào mùa đông. Mình đã từng lo là thế này thì càng lớn tuổi mẹ sẽ càng bi nặng hơn nhưng thật là may mắn. Bây giờ mẹ mình thích mùa đông hơn mùa hè chứ ngày trước thì sợ lắm.

Mình không biết bé nhà bạn đã lớn chừng nào rồi chứ nếu đã ăn dặm được rồi thì mình nghĩ có thể thử ăn xem sao vì tacke chỉ bổ chứ chẳng độc hại gì. Bạn có thể mua ở phía sau chợ Đồng xuân, hỏi tắc kè bắc (loại nam không tốt đâu), họ sẽ làm cho mình, bỏ hết nội tạng, da, chi lấy phần là thịt, xương và quan trọng nhất là tắc kè phải còn đuôi. Bạn có thể chế biến như các loại thịt khác thành những món ăn cho con bạn. Nó hơi tanh 1 chút nhưng mà chế biến rồi ăn khá ngon đấy. Có thể cho ăn ít một để tiêu hoá hết cho đỡ phí. Để yên tâm bạn thử hỏi thêm những bác sĩ đông y xem trẻ bao nhiêu tuổi có thể ăn được. Hy vọng em bé của bạn lớn hơn sẽ vượt được bệnh và khoẻ mạnh như thường.

(Mẹ bé Moon):

Bé nhà mình mấy tháng trở lại đây hay bị lên cơn hen PQ, GĐ có ông nội bị nặng, bố nó thi thoảng dùng thuốc dự phòng, còn nó thì hơn 3 tuổi, gần đây hay bị HPQ, m có cho đi khám nhưng BS này ko chuyên khoa Hô hấp, BS bảo chưa cần dùng đến thuốc xịt dự phòng, nhưng mà cứ 2-4 tuần là lại ho, thở khò khè, đêm ngủ rên khò khử ra ý, BS chỉ kê kháng sinh liều mạnh, somuchbroncho, mấy viên xanh hồng gì đấy và hít khí dung ventolin + Fumicort, Nhưng cứ 2-4 tuần là lại dùng kháng sinh, nên người nó còi lắm, xót ruột quá, mình muốn mua loại hít dự phòng dạng nhẹ cho nó hít mà chưa bít mua như thế nào, có nên hít hàng ngày ko hay là chỉ khi nào lên cơn và có triệu chứng mới hít, Mong các mẹ có kinh nghiệm tư vấn!

(Mẹ bé Sóc):

Bệnh viêm phế quản và hen phế quản rất dễ bị nhầm mẹ nó à, nếu bác sĩ nào không có chuyên môn thì rất hay nhầm, con cháu mình cũng bị hen phế quản, bác sĩ không phát hiện ra nên mỗi lần ốm là tiêm kháng sinh mất gần 1 năm trời, sau phát hiện đúng bệnh hen phế quản, mỗi lần lên cơn là chỉ tăng liều dự phòng , còn kháng sinh chỉ uống khi bé bị viêm mũi, họng thôi.

Mẹ bé Nấm tư vấn cho trẻ bị hen phế quản dùng tổ yến trưng với đường phèn:

Mình cũng có đứa con gái, cháu bị hen phế quản hay hen suyển từ lúc 5 tháng tuổi. Phải nhập viện Thủ Đức điều trị 1 tuần cháu mới đỡ, nhưng sau đó mỗi sáng trời lạnh cháu thường bị thở khò khè, gia đình có mua máy phun khí dung mỗi khi bé bị nặng.

Suốt thời gian dài cháu bị bệnh mình rất lo và buồn vì cháu gầy và yếu. Vừa qua, mình có đứa cháu kể con của chị làm chung cơ quan cũng bị hen suyễn nặng nhưng khi dùng tổ yến trưng với đường phèn cháu đã khỏi. Mình rất vui và đã mua dùng thử cho con, thời gian khoảng từ tháng 2 trước tết 2013, bé ăn được 4 tổ yến, mỗi ngày ăn 1/3, chi phí mua 6 tổ khoảng 2 triệu đồng. Đến nay gia đình theo dõi thấy bé không còn bị hen nữa. Gia đình mình rất vui mừng khi bé đã hết bệnh.

Hiểu được nỗi lòng các gia đình có con bị bệnh, mình chia sẽ các bạn, mong rằng các bé sẽ hết bệnh. Các mẹ hãy chia sẽ cách làm đơn giản này để các bé khỏe mạnh nhé.

Leave a Reply